Vasiyetnameye dayalı paylaşımlarda mirasçıların en çok zorlandığı nokta, itiraz edilip edilmeyeceğine karar vermeye çalışırken sürelerin sessizce işlemesidir. Mirasla ilgili birçok dava için TMK'da öngörülen süreler, kaçırıldığında hakkın esasını tartışma imkânını da ortadan kaldırır. Aşağıdaki kontrol listesi, tereke açıldıktan sonra hangi işin hangi sırayla yapılması gerektiğini görünür kılmak için hazırlanmıştır.
Ölüm Tarihinden İtibaren İşleyen Saat
Mirasçılık belgesi alınması, vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesince açılıp okunması ve mirasçılara tebliği ayrı aşamalardır. Süreler çoğu zaman ölüm tarihinden değil, mirasçının vasiyetnameyi ve kendi hakkının zedelendiğini öğrendiği andan itibaren işler. Bu nedenle tebligat evrakının üzerindeki tarih, dosyanın en değerli belgesidir ve ilk günden itibaren ayrı bir dosyada saklanmalıdır.
İptal mi, Tenkis mi? Talebin Doğru Seçilmesi
- İptal: Vasiyetnamenin şekil şartlarına aykırılığı, mirasbırakanın ehliyetsizliği veya iradesinin sakatlanması iddiasına dayanır.
- Tenkis: Vasiyetname geçerlidir; ancak saklı pay oranında aşım varsa tasarrufun bu oranda indirilmesi istenir.
- Denkleştirme: Sağlığında yapılan kazandırmaların paylaşımda hesaba katılmasını hedefler.
Bu üç yol farklı dayanaklara ve farklı sürelere tabidir. Yanlış talep seçimi yalnızca ret riski doğurmaz, doğru talep için tanınan süreyi de tüketebilir.
Terekeyi Kayıt Altına Almak
Paylaşım tartışması uzayacaksa terekenin defterinin tutulması, banka ve tapu kayıtlarının erken istenmesi, kiraya verilmiş taşınmazlarda gelirlerin takibi önem taşır. Terekeye dahil malvarlığı zamanla el değiştirdiğinde, sonradan açılacak davanın konusu daralır. Mirasbırakanın son yıllarına ait sağlık kayıtları, ehliyet tartışması ihtimali varsa ayrıca ve gecikmeden temin edilmelidir.
Mirasın Reddi ile Çakışan Kararlar
Terekenin borca batık olma ihtimali varsa ret süresi, iptal veya tenkis planından bağımsız biçimde ve daha erken sona erer. Bu iki takvim aynı sayfada tutulmadığında, mirasçı borçlardan kurtulma imkânını kaybederken paylaşım davasıyla uğraşır hale gelebilir. Kararın önce ret penceresine göre verilmesi, pratikte en sağlıklı sıralamadır.
Genel Uyarı
Miras dosyaları aile içi geçmişe, belgelerin niteliğine ve tarihlerine göre büyük farklılık gösterir. Buradaki bilgiler yol gösterici olup somut olayınızda süre hesabının doğru yapılabilmesi için belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız yerinde olacaktır.