Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı paylı mirasçının payını aşmışsa, denge tenkis davasıyla kurulur. Bu davada dosyanın kaderini belirleyen en sert unsur süredir: geç kalınan bir talep, hesap ne kadar haklı olursa olsun esasa girilmeden reddedilebilir. Bu rehber TMK ve HMK çerçevesinde süre odaklı bir hazırlık düzeni sunar.
Sürenin Başladığı An Nasıl Belirlenir
TMK, tenkis talebi için hem öğrenmeye bağlı kısa bir süre hem de her hâlde işleyen uzun bir süre öngörür. Kısa süre, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren işler; bu tarih ölüm tarihiyle aynı olmak zorunda değildir. Uzun süre ise vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren hesaplanır. Öğrenme tarihinin nasıl ispatlanacağı, dava açılmadan önce planlanmalıdır.
Dava Açmadan Önce Yapılacak Hesap Çalışması
- Terekenin ölüm anındaki aktif ve pasif dökümü
- Sağlararası kazandırmaların tarih ve değerleriyle listelenmesi
- Denkleştirmeye tabi kazandırmaların ayrıştırılması
- Saklı pay oranlarının mirasçı sıfatlarına göre belirlenmesi
- Tenkise tabi tasarrufların hangi sırayla indirime uğrayacağı
Bu hesap yapılmadan açılan davalarda talep miktarı belirsiz kalır ve yargılama, esasa girmeden önce eksikliklerin giderilmesiyle uzar.
Süre Geçtiyse Def’i Olarak İleri Sürme İmkânı
Tenkis, kural olarak dava yoluyla ileri sürülür; ancak kendisine karşı talepte bulunulan mirasçının savunma olarak tenkis def’ini ileri sürebildiği hâller vardır. Def’i, dava açma süresinin geçmesinden etkilenmeyen bir savunma imkânı sunabilir. Bu nedenle süre kaçırılmış görünen dosyalarda, kişinin davacı mı davalı mı konumunda olduğu yeniden değerlendirilmelidir.
Muris Muvazaası ile Tenkis Arasındaki Seçim
Devrin görünürde satış, gerçekte bağış olduğu iddia ediliyorsa gündeme gelen hukuki nitelendirme farklıdır ve bu iki yolun şartları ile sonuçları örtüşmez. Muvazaa iddiası saklı pay sınırıyla kayıtlı değilken, tenkis yalnızca saklı payı aşan kısmı hedefler. İki talebin kademeli olarak ileri sürülmesi, delil durumuna göre stratejik bir tercih olabilir.
Tereke Elden Çıkmadan Koruma
Dava sürerken taşınmazların devredilmesi, kararın uygulanabilirliğini ortadan kaldırabilir. Tapu kaydına tedbir veya şerh talebi, dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülmediğinde sonradan telafisi güç sonuçlar doğabilir. Terekenin tespiti ve defter tutulması talepleri de delil güvenliği açısından erken aşamada değerlendirilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; mirasçı sıfatları, tasarrufların tarihleri ve terekenin yapısı sonucu doğrudan etkiler. Saklı payınızın zedelendiğini düşünüyorsanız, süreler işlediği için hesap çalışmasını erken başlatmanız önem taşır.