Miras dosyalarında en sık görülen hak kaybı, farklı kurumlara ait sürelerin birbirine karıştırılmasından doğar. Saklı payı ihlal edilen mirasçının tenkis için sahip olduğu süre ile terekenin borca batık olması ihtimalinde geçerli olan ret süresi aynı değildir. Bu rehber, iki takvimi ayırmayı ve tereke paylaşımında anlaşma ile dava arasındaki tercihi ele alır.
İki Ayrı Takvim, İki Ayrı Karar
Türk Medeni Kanununa göre mirasın reddi, yasal mirasçılar bakımından mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispatlanmadıkça miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde yapılır. Bu süre hak düşürücüdür ve kaçırıldığında miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Tenkis davası ise farklı bir takvime tabidir: saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılmasının üzerinden on yıl geçmekle düşer.
Tenkis Dosyasında Toplanacak Belgeler
- Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği
- Vasiyetname veya miras sözleşmesinin onaylı örneği ve açılma tutanağı
- Ölüme bağlı olmayan kazandırmalara ilişkin tapu ve banka kayıtları
- Kazandırma tarihindeki değeri gösteren belgeler ve varsa ekspertiz raporları
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı ödemelere ilişkin dekont ve sözleşmeler
Tenkis mi, Muris Muvazaası mı?
Uygulamada aynı olay hem tenkis hem muris muvazaası iddiasına konu olabilir. Tenkiste tasarruf geçerlidir ancak saklı payı aşan kısmı indirilir; muvazaada ise işlemin görünürdeki halinin geçersizliği ileri sürülür. Talep sonucu ve süre rejimi farklı olduğundan, bu ayrım dilekçe kurulmadan önce yapılmalı, gerekiyorsa kademeli talep tercih edilmelidir.
Aile İçi Anlaşmanın Avantaj ve Sınırları
- Tereke paylaşımı sözleşmesi, uzun süren tenkis ve ortaklığın giderilmesi süreçlerini kısaltabilir.
- Taşınmaz paylaşımı içeren anlaşmalarda şekil şartına uyulmazsa metin uygulanamaz hale gelir.
- Tereke borçları tam olarak bilinmeden yapılan paylaşım, mirasçıların sorumluluğunu ağırlaştırabilir.
- Küçük veya kısıtlı mirasçı varsa temsil ve izin konusu ayrıca değerlendirilmelidir.
Dava Açmadan Önceki Son Kontrol
Tereke mevcudu belirsizse, öncelikle terekenin tespiti ve gerekiyorsa defter tutulması talebi düşünülmelidir. Malvarlığının kapsamı bilinmeden yapılan uzlaşma da açılan dava da, çoğu zaman ikinci bir yargılama doğurur. Bankalardaki hesap hareketleri, ortaklık payları ve araç kayıtları erkenden derlenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirmedir. Miras dosyalarında süreler kişiden kişiye değişebildiği için, ölüm tarihinden hemen sonra bir hukukçuyla takvim çıkarılması hak kaybını önlemenin en sağlam yoludur.