Terekedeki taşınmazın paylaşımı gündeme geldiğinde, çoğu ailede asıl tartışma mülkiyetin nasıl bölüneceği değil, murisin sağlığında yaptığı kazandırmaların paylaşımı nasıl etkilediğidir. Bu noktada saklı pay ve tenkis kavramları devreye girer. Ortaklığın giderilmesi davası ise mevcut paylara göre yürüdüğünden, saklı payı zedelenen mirasçının önce bu payı hukuken tesis ettirmesi gerekir.
İki Davanın İlişkisi
Ortaklığın giderilmesi davası, tapudaki mevcut pay oranlarını esas alır ve bu oranların doğruluğunu tartışmaz. Buna karşılık tenkis davası, saklı payı aşan kazandırmaların indirilmesini sağlayarak pay oranını değiştirebilir. Dolayısıyla saklı pay iddiası varken doğrudan ortaklığın giderilmesine gitmek, sonucu kendi aleyhine sabitlemek anlamına gelebilir. Doğru sıralama, önce pay durumunun netleştirilmesidir.
Saklı Payın Zedelendiğini Gösteren Olgular
Türk Medeni Kanunu, altsoy, ana baba ve eş bakımından saklı pay korumasını düzenler. Zedelenmenin tespiti için murisin sağlığında yaptığı işlemlerin niteliği araştırılır.
- Tapuda satış gösterilen ancak bedel akışı bulunmayan devirler incelenir.
- Ölünceye kadar bakma sözleşmeleri, edimlerin fiilen yerine getirilip getirilmediği yönünden değerlendirilir.
- Banka hesap hareketleri ve ödeme kayıtları temin edilir.
- Vasiyetname varsa açılma ve tebliğ tarihleri kayda geçirilir.
Süre Konusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Tenkis davası, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıllık ve her hâlde belirli bir başlangıç anından işleyen on yıllık süreye tabidir. Uygulamada tartışma çoğu zaman öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği üzerinde yoğunlaşır. Bu nedenle tapu kayıtlarının ne zaman incelendiği, mirasçılık belgesinin ne zaman alındığı ve aile içi yazışmaların tarihleri belgelenmelidir.
- Mirasçılık belgesinin alınma tarihi kaydedilir.
- Tapu ve banka kayıtlarının temin edildiği tarihler dosyalanır.
- Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin tutanak temin edilir.
- Süreye ilişkin savunmaya karşı hazırlık, dava dilekçesinde önceden yapılır.
Aile İçi Anlaşma ile Yargılama Arasındaki Seçim
Miras uyuşmazlıklarında anlaşma, mali sonucun ötesinde ilişkileri de koruyabildiği için çoğu zaman tercih edilir. Ancak paylaşımın yazıya dökülmesinde şekil şartlarına uyulmaması, sonradan geçersizlik tartışması doğurur. Miras payının devri ve paylaşma sözleşmeleri bakımından aranan şekil kurallarına uyulmadan yapılan mutabakatlar, taraflardan biri vazgeçtiğinde koruma sağlamaz. Anlaşma yolu seçilecekse metnin usulüne uygun düzenlenmesi ve tüm mirasçıların katılımının sağlanması gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Terekenin kapsamı, kazandırmaların niteliği ve mirasçıların durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, saklı pay iddialarında ayrıntılı bir hukuki değerlendirme alınması gerekir.