Veraset ilamının alınması mirasın paylaşıldığı anlamına gelmez; yalnızca kimin ne oranda mirasçı olduğunu gösterir. Asıl karar bundan sonra verilir: mirasçılar kendi aralarında bir taksim sözleşmesiyle anlaşacak mı, yoksa paylaşım mahkeme kararıyla mı yapılacak? TMK ve HMK çerçevesinde bu tercihin sonuçlarını ele alıyoruz.
Veraset İlamı Alınırken Gözden Kaçanlar
Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Yabancılık unsuru bulunan, soybağına ilişkin tartışma içeren ya da mirasçılık sıfatının çekişmeli olduğu durumlarda mahkeme yolu gerekir. Belge alındıktan sonra terekenin kapsamının çıkarılması gerekir: taşınmazlar, banka hesapları, araçlar, şirket payları ve borçlar aynı listede toplanmalıdır. Borçların görülmemesi, ilerideki en büyük sorun kaynağıdır.
Reddedilecekse Süre Kısadır
Terekenin borca batık olduğu düşünülüyorsa mirasın reddi gündeme gelir ve kanun bunun için üç aylık bir süre öngörmüştür. Bu süre içinde tereke mallarına sahiplenme anlamına gelebilecek işlemler yapılması, ret hakkını fiilen ortadan kaldırabilir. Paylaşım görüşmelerine oturmadan önce terekenin borç durumu netleştirilmelidir.
Taksim Sözleşmesinin Şekli ve Kapsamı
Mirasçılar paylaşımı kendi aralarında yapabilir; ancak bu sözleşmenin yazılı şekilde düzenlenmesi gerekir ve tüm mirasçıların katılımı aranır. Bir mirasçının katılmadığı metin, diğerleri arasında dahi uygulama sorunları doğurur. Sözleşmede şu başlıklar açıkça yer almalıdır:
- Hangi malın kime bırakıldığı ve tapu devrinin hangi tarihte yapılacağı.
- Değer farklarının nasıl denkleştirileceği ve ödemenin yöntemi.
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirlerin denkleştirmede dikkate alınıp alınmayacağı.
- Bilinmeyen bir malvarlığı ortaya çıkarsa nasıl paylaşılacağı.
Anlaşma Sağlanamazsa
Mirasçılardan biri paylaşımı istediğinde ve anlaşma sağlanamadığında ortaklığın giderilmesi yoluna gidilir. Bu davada mal aynen bölünebiliyorsa aynen, bölünemiyorsa satış yoluyla paylaştırma yapılır. Satış yolunda taşınmazın piyasa değerinin altında elden çıkma ihtimali bulunduğundan, dava tercih edilmeden önce bu risk hesaba katılmalıdır.
Görüşme Masasında Denge
Taşınmazda oturan mirasçının kullanım bedeli, tereke için yapılan masraflar ve kira gelirleri müzakerede ayrı kalemler olarak ele alınmalıdır. Bu kalemler konuşulmadan yapılan paylaşım, kısa süre sonra yeni bir uyuşmazlığa dönüşür.
Aktarılan bilgiler genel niteliktedir ve her tereke kendi koşullarında değerlendirilir. Paylaşım metnini imzalamadan veya dava açmadan önce terekenin tamamını kapsayan bir inceleme yaptırılması önerilir.