Mirasçılık belgesi alındıktan sonra tereke tablosu ortaya çıktığında, sıklıkla ikinci bir tartışma başlar: murisin sağlığında yaptığı kazandırmalar bazı mirasçıların saklı payını zedelemiş midir? Bu rehber, veraset ilamından sonraki aşamayı, mirasçılar arasında anlaşarak paylaşım ile tenkis davası açma tercihi ekseninde inceler.
Mirasçılık Belgesinin Sınırı
Mirasçılık belgesi kimin hangi oranda mirasçı olduğunu gösterir; kimin ne alacağını değil. Belge noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Ancak yabancılık unsuru taşıyan ya da mirasçılık ilişkisinin çekişmeli olduğu dosyalarda mahkeme yolu gerekir. Belgenin içeriğine itiraz edilebileceği ve iptalinin istenebileceği, çoğu zaman gözden kaçan bir noktadır.
Saklı Pay Zedelenmiş mi: Ön Hesap
Tenkis tartışmasına girmeden önce tereke matematiği kurulmalıdır. Türk Medeni Kanunu, altsoy ve eş gibi belirli mirasçılar için yasal miras payının bir bölümünü dokunulmaz kılar. Hesap için gereken veriler şunlardır:
- Ölüm tarihindeki aktif ve pasif malvarlığı dökümü
- Sağlararası kazandırmalar: bağış, düşük bedelli devir, ivazsız intikaller
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunup bulunmadığı
- Tapu, banka ve şirket pay defteri kayıtlarının ölüm tarihine göre alınması
- Denkleştirmeye tabi kazandırmaların ayrıştırılması
Anlaşarak Paylaşımın Avantajı
Mirasçılar arasında yapılacak paylaşma sözleşmesi, uzun sürebilecek bir yargılamayı ortadan kaldırabilir. Taşınmaz içeren terekelerde bu sözleşmenin şekil şartlarına uyulması ve tüm mirasçıların katılımı zorunludur; eksik katılım, sonradan sözleşmenin geçersizliği tartışmasını doğurur. Anlaşma yolu özellikle terekede işletme, ortaklık payı veya bölünmesi güç taşınmaz varsa, değer kaybını önlediği için tercih edilir.
Tenkis Davasında Kaçırılan Süre
Anlaşma sağlanamıyorsa saklı payı zedelenen mirasçı tenkis isteyebilir. Bu hak süresizce kullanılamaz: saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren işleyen bir yıllık süre ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren işleyen on yıllık süre söz konusudur. Öğrenme tarihinin ne zaman gerçekleştiği çoğu dosyada asıl tartışma konusudur; bu nedenle tapu ve banka kayıtlarının hangi tarihte temin edildiği belgelenmelidir.
Kapanış
Tereke uyuşmazlıklarında acele edilen bir dava kadar, geciktirilen bir hesap da hak kaybı doğurur. Burada anlatılanlar genel çerçevedir; murisin kazandırmalarının niteliği ve mirasçı sıfatları sonucu değiştirebilir. Adım atmadan önce tereke dökümünüzü bir hukukçuyla birlikte değerlendirmenizi öneririz.