Miras bırakanın son iradesini yansıtan vasiyetname, miras paylaşımının seyrini kökten değiştirir. Ancak her vasiyet geçerli değildir; şekil eksikliği, ehliyetsizlik veya iradeyi sakatlayan durumlar vasiyeti tartışmalı kılabilir. TMK vasiyetin şeklini ve iptal sebeplerini, HMK ise yargılama usulünü düzenler.
Vasiyetin Şekilleri
Vasiyet, kanunun öngördüğü belirli şekillerde yapılmadıkça geçerli olmaz. El yazılı vasiyette metnin bütünüyle vasiyetçinin elinden çıkması, tarih ve imza taşıması aranır. Resmî şekilde yapılan vasiyette ise memur ve tanıkların katılımı gibi koşullar vardır. Şekil kurallarındaki eksiklik, tek başına iptal sebebi olabilir.
İtiraz ve İptal Sebepleri
- Vasiyetçinin, vasiyet anında ayırt etme gücünden yoksun olması
- Aldatma, korkutma veya zorlama ile iradenin sakatlanması
- Kanunun aradığı şekil koşullarının bulunmaması
- İçeriğin hukuka veya ahlaka aykırı olması
Saklı Pay ile İlişkisi
Vasiyet geçerli olsa bile, saklı paylı mirasçıların dokunulamaz payını aşan kısmı sınırsız değildir. Bu durumda iptal yerine, aşan tasarrufun indirilmesini isteyen tenkis yoluna gidilebilir. Yani mirasçının önünde iki farklı seçenek olabilir: vasiyetin tümden geçersizliğini ileri sürmek ya da payını aşan bölümünün indirilmesini istemek.
Süre ve Delil
Vasiyetin iptali talebi süreye bağlıdır ve süre, çoğunlukla vasiyetin öğrenilmesiyle işlemeye başlar. Ehliyetsizlik iddiasında sağlık kayıtları ve tanık beyanları; şekil aykırılığında ise belgenin kendisi belirleyicidir. Sürenin kaçırılması, haklı bir iddianın dahi incelenmeden reddine yol açabilir.
Vasiyetin geçerliliği belgeye ve vasiyetçinin durumuna göre değerlendirilir; buradaki genel çerçeve yerine elinizdeki vasiyetnameyi ve terekeyi bir hukukçuyla incelemeniz, iptal mi tenkis mi yolunun uygun olduğunu belirlemenizi sağlar.