Miras bırakanın son iradesine karşı ileri sürülen talepler, iki ayrı zorluğu aynı anda barındırır: geçmişe dönük bir olguyu ispat etmek ve bunu kanunun tanıdığı sınırlı süre içinde yapmak. TMK vasiyetnamenin şekline, iptaline ve saklı payların korunmasına ilişkin çerçeveyi çizerken, HMK bu iddiaların hangi delillerle ortaya konacağını belirler.
Vasiyetnamenin açılması ve sürenin başlangıcı
Vasiyetname sulh hukuk mahkemesinde açılıp ilgililere bildirildikten sonra, itiraz ve iptal talepleri bakımından süreler işlemeye başlar. Bu nedenle tebliğ tarihinin belgelenmesi, dosyanın en kritik unsurudur. Yurt dışında yaşayan mirasçılara yapılan bildirimlerde gecikme sık görülür; bildirimin eline ulaşmadığını ileri süren mirasçının, öğrenme anını somut kayıtla ortaya koyması beklenir.
Ehliyet iddiasında sağlık kayıtlarının yeri
Miras bırakanın vasiyetname düzenlediği anda ayırt etme gücüne sahip olmadığı iddiası, en çok başvurulan ancak ispatı en teknik olan iddiadır. Hastane dosyaları, reçete geçmişi, nörolojik ve psikiyatrik değerlendirmeler, bakım kayıtları ve varsa vesayet dosyası bu iddiayı destekleyen kaynaklardır. Tanık beyanları ise ancak bu kayıtlarla birlikte okunduğunda anlam kazanır.
Tenkis ile muvazaa iddialarının delil farkı
Saklı payın zedelendiği iddiası, terekenin değerinin hesaplanmasını gerektirir; bu nedenle tapu kayıtları, banka hesap hareketleri ve devir işlemlerinin bedelleri toplanmalıdır. Buna karşılık devrin gerçekte bağış olduğu yönündeki iddia, ödemenin hiç yapılmadığını veya bedelin gerçek değerin çok altında kaldığını gösteren kayıtlara dayanır. İki talep aynı dosyada ileri sürülse bile delil setleri farklıdır ve ayrı ayrı hazırlanmalıdır.
Şekil eksikliğini gösteren belgeler
- El yazılı vasiyetnamede metnin, tarihin ve imzanın bizzat miras bırakanın elinden çıkıp çıkmadığı.
- Resmî vasiyetnamede tanıkların sıfatı ve yakınlık ilişkisi.
- Sözlü vasiyette olağanüstü hâlin gerçekten mevcut olup olmadığı.
- Belgenin düzenlendiği yer ve tarihe ilişkin çelişkiler.
Bu yazı genel bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Miras uyuşmazlıklarında süreler geçtikten sonra en güçlü delil bile sonuç doğurmayabileceğinden, bildirimi aldığınız anda hukuki değerlendirme almanız önemlidir.