Miras bırakanın ölümünden sonra atılan ilk adım çoğu zaman veraset ilamı (mirasçılık belgesi) almaktır. Uygulamada paylaşım uyuşmazlıklarının önemli bir bölümü ise belgenin içeriğinden değil, belge alınmadan ya da eksik alınarak yapılan işlemlerden doğar. Aşağıdaki kontrol listesi, mirasçılık belgesinden fiili paylaşıma uzanan zincirde usule aykırı işlem nedeniyle emek ve zaman kaybı yaşanmasını önlemeye odaklanır.
Belge Alınmadan Atılan Adımların Bedeli
Tapu, banka, sigorta ve şirket pay kayıtlarında mirasçı sıfatıyla işlem yapabilmek için mirasçılık belgesi aranır. Belge olmadan yapılan ödeme talepleri ya da devir başvuruları reddedilir; reddedilen her başvuru dosyada gereksiz bir tarih yığını bırakır. Belgenin noterden mi sulh hukuk mahkemesinden mi alınacağı da başlı başına bir usul sorusudur: mirasçılar arasında yabancılık unsuru bulunması, nüfus kayıtlarının çelişkili olması veya mirasçılığın nüfus kaydından doğrudan anlaşılamaması hâllerinde yol mahkemedir.
Başvuru Öncesi Belge Denetimi
- Ölüm tarihini gösteren resmî kayıt ile nüfus kayıt örneğinin birbirini doğrulaması
- Önceden ölen mirasçılar ve onların altsoyunun kayıtta görünmesi
- Evlat edinme, tanıma veya soybağı düzeltmesi gibi kayıt değişikliklerinin işlenmiş olması
- Vasiyetname ya da miras sözleşmesi varsa açılıp tebliğ edilmiş olması
- Mirası reddeden bulunuyorsa ret beyanının belgeye yansıtılması
Paylaşım Aşamasında Sık Rastlanan Yanlışlar
Tereke, paylaşım gerçekleşene kadar mirasçılar arasında elbirliği mülkiyetine tabidir. Bu durumun en pratik sonucu şudur: terekeye ilişkin davalarda kural olarak tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir. Mirasçılardan biri eksik bırakıldığında dava usulden reddedilebilir ya da uzun süre sonra taraf teşkili için başa dönülür. Ortaklığın giderilmesi, tenkis ve muris muvazaasına dayalı tapu iptali talepleri farklı hukuki temellere ve farklı görevli mahkemelere sahiptir; bunları tek dilekçede birbirine karıştırmak, en sık görülen usul hatalarındandır.
İlamın Düzeltilmesi ve Yeniden Alınması
Mirasçılık belgesi kesin hüküm niteliği taşımaz; içeriğinin gerçek duruma aykırı olduğu ileri sürülerek iptali ya da düzeltilmesi istenebilir. Bu nedenle paylaşımdan önce belgedeki pay oranlarının, mirasçı listesinin ve ölüm tarihinin bağımsız kayıtlarla karşılaştırılması gerekir. Pay oranı hatalı bir belgeye dayanılarak yapılan tapu devri, sonradan geri alınması güç sonuçlar doğurabilir.
Kısa Değerlendirme
Yukarıdaki başlıklar genel bilgilendirme amacıyla derlenmiştir. Terekedeki malvarlığının niteliği, mirasçılar arasındaki ilişki ve varsa ölüme bağlı tasarruflar tabloyu tümüyle değiştirebilir. Somut dosyanız için adım sırasını belirlemeden önce bir hukukçuyla dosya bazlı değerlendirme yapılması yerinde olur.