Tenkis, saklı paylı mirasçının payını aşan tasarrufların yasal sınıra indirilmesini sağlayan bir taleptir. Uygulamada davanın kaybedilme nedeni çoğu kez tasarrufun niteliği değil, hesabın kurulamamış olmasıdır: hangi malın tereke içinde sayılacağı ve hangi tarihteki değerin esas alınacağı belirlenmeden sonuç istenemez.
Tereke Tablosunu Kurmak
Hesabın başlangıcı, miras bırakanın ölüm anındaki malvarlığıdır. Buna sağlığında yapılan ve TMK bakımından hesaba katılması gereken kazandırmalar eklenir, borçlar düşülür. Bu tablo kurulmadan yapılan talep, rakamsız bir iddia olarak kalır. Tapu kayıtları, banka hesap dökümleri, araç ve şirket payı kayıtları ile varsa vasiyetname bu tablonun kaynaklarıdır.
Tasarrufun Niteliğini Belirlemek
Miras bırakanın sağlığında yaptığı devir, gerçek bir satış mı, bağış mı, yoksa mirastan mal kaçırma amacı taşıyan bir işlem mi olduğuna göre farklı taleplere konu olur. Bu ayrım önemlidir: muvazaaya dayalı talep ile tenkis talebinin şartları ve sonuçları aynı değildir. Aynı olayda hangisinin öncelikli, hangisinin kademeli olarak ileri sürüleceği baştan kurgulanmazsa, yargılama sırasında talep değiştirme sınırlarıyla karşılaşılır.
Hazırlıkta Sık Görülen Eksikler
- Saklı pay oranının, mirasçıların sıfatı belirlenmeden hesaplanmaya çalışılması
- Devir bedelinin gerçekte ödenip ödenmediğine dair kaydın araştırılmaması
- Miras bırakanın işlem tarihindeki sağlık durumuna ilişkin belgelerin toplanmaması
- Denkleştirmeye tabi kazandırmalarla tenkise tabi olanların ayrıştırılmaması
- Değer tespiti için gereken kayıtların dilekçe aşamasında istenmemesi
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Mirasçılık belgesi alınarak mirasçı çevresi ve paylar netleştirilir.
- Miras bırakanın adına kayıtlı ve geçmişte kayıtlı olan malvarlığı araştırılır.
- Ölümden önceki devirler tarih, taraf ve bedel bilgisiyle listelenir.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa açılma ve tebliğ tarihleri tespit edilir.
- HMK çerçevesinde hangi delillerin ne zaman sunulacağı bir takvime bağlanır.
Paylaşım Davasıyla İlişkisi
Tenkis talebi ile terekenin paylaşımına ilişkin talepler farklı amaçlara hizmet eder; biri tasarrufun sınıra indirilmesini, diğeri ortaklığın giderilmesini hedefler. İkisinin aynı anda gündeme geldiği dosyalarda sıralama önem taşır, çünkü paylaşımın konusu tenkis sonucunda değişebilir. Bu nedenle strateji kurulurken hangi talebin önce sonuçlanmasının lehe olacağı değerlendirilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; mirasçı çevresi, tasarrufun türü ve süreler her dosyada farklı sonuç doğurur. Miras uyuşmazlıklarında hesap ve hukuki nitelendirmeyi birlikte yapacak bir hukukçuyla çalışmanız yerinde olur.