Ticaret ve Şirketler alanında ortaklar veya organ üyeleri arasında çıkan şirket-içi uyuşmazlıkların önemli bölümü, esas sözleşmede yer alan tahkim kaydı nedeniyle mahkeme yerine tahkime taşınır. Bu rehber, TTK ve TBK çerçevesinde tahkim yolunu adım adım işletirken en sık zarar veren delil eksikliğini öne çıkarır.
Tahkim Şartının İşlerliğini Denetleyin
İlk kontrol, uyuşmazlığın tahkim kaydının kapsamına girip girmediğidir. Esas sözleşmedeki tahkim şartı yalnızca ortaklık ilişkisinden doğan ihtilafları mı, yoksa haksız fiil ve rekabet iddialarını da mı kapsıyor? Kapsam dışı bir talebi tahkime taşımak, sürecin sonunda yetkisizlik itirazıyla boşa gitmesine yol açar.
Delil Eksikliğinin Nerede Doğduğu
Şirket-içi uyuşmazlıkta deliller çoğunlukla karşı tarafın veya şirketin elindedir: genel kurul tutanakları, yönetim kurulu kararları, ticari defterler, banka hareketleri. Talep sahibi bu belgelere erişemediğinde iddiasını ispat edemez. Bu nedenle tahkim talebinden önce belge tespiti ve defter incelemesi taleplerinin planlanması gerekir.
- Genel kurul ve yönetim kurulu karar defterlerinin onaylı örneği
- Pay defteri ve ortaklık yapısını gösteren kayıtlar
- İhtilafa konu işleme ilişkin sözleşme ve yazışmalar
- Ticari defterlerin ilgili dönem sayfaları
Hakem Heyeti Önünde İspat Düzeni
Tahkimde de ispat yükü kural olarak iddia edeni bağlar. Hakem heyeti önünde delil sunmanın usulü, tahkim şartında veya seçilen tahkim kurallarında belirlenir. Bilirkişi incelemesi gereken hesap uyuşmazlıklarında, talebi somut rakamlara bağlamadan sunmak heyetin talebi belirsiz bulmasına neden olabilir.
Karar Sonrası İptal ve İcra
Hakem kararı verildikten sonra iptal davası yolu ile karara karşı gidilebilir; ancak bu yol sınırlı sebeplere dayanır ve esas yeniden görüşülmez. Bu nedenle asıl mücadele tahkim aşamasında verilmeli, delil ve itirazlar o safhada eksiksiz sunulmalıdır. Kararın icra edilebilir hale gelmesi için tenfiz/onay usulünün de önceden değerlendirilmesi gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Esas sözleşmenizdeki tahkim kaydının kapsamı ve şirketinizin belge düzeni sonucu doğrudan etkiler; somut uyuşmazlıkta bir hukuk profesyonelinden görüş almanız önerilir.