Ticari ilişkiden doğan para alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması bir dava şartıdır. Bu rehber, TTK ve TBK çerçevesinde ticari sözleşme uyuşmazlıklarında arabuluculuk aşamasının nasıl hazırlanacağını ve masada anlaşmak ile dosyayı mahkemeye taşımak arasındaki tercihi ele alır.
Uyuşmazlığın Ticari Nitelikte Olup Olmadığı
İlk kontrol, ilişkinin 6102 sayılı TTK anlamında ticari iş sayılıp sayılmadığıdır. Tarafların tacir sıfatı, işin ticari işletmeyle ilgisi ve sözleşmenin türü bu değerlendirmede rol oynar. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri arabuluculuk şartına tabidir; buna karşılık tespit, men veya sözleşmenin feshine yönelik bazı talepler farklı değerlendirilebilir. Talep birden fazla kalem içeriyorsa her kalem ayrı ayrı sınıflandırılmalıdır.
Başvuru Öncesi Hazırlanacak Dosya
- Sözleşme metni ve ekleri, varsa değişiklik protokolleriyle birlikte derlenir.
- Sipariş, irsaliye, fatura ve teslim kayıtları kronolojik sıraya konur.
- Cari hesap ekstresi üzerinden bakiye ve mutabakat durumu çıkarılır.
- Temerrüde düşüren ihtar ve tebliğ belgesi eklenir.
- Talep tutarı anapara, faiz ve diğer kalemler ayrılarak hesaplanır.
Masaya Yetkiyle Oturmak
Ticari dosyalarda görüşmelerin sonuçsuz kalmasının en sık nedeni, katılan kişinin karar verme yetkisinin bulunmamasıdır. Şirketi temsile yetkili kişinin veya usulüne uygun düzenlenmiş yetki belgesi bulunan bir temsilcinin katılımı sağlanmalıdır. Toplantı öncesinde şirket içinde bir alt sınır belirlenmesi, masada gereksiz zaman kaybını önler. Geçerli mazeret bulunmaksızın toplantıya katılmamanın yargılama giderleri bakımından sonuç doğurabileceği de göz önünde tutulmalıdır.
Anlaşmak İçin Uygun Olan ve Olmayan Dosyalar
- Bakiye tartışmalı ancak ticari ilişkinin süreceği hâllerde anlaşma genellikle daha verimlidir
- Ödeme takvimi ve teminat üzerinde uzlaşılabiliyorsa süreç kısalır
- Karşı tarafın malvarlığını azaltma emaresi varsa ihtiyati haciz seçeneği öne çıkar
- Alacak senede veya kambiyo evrakına bağlıysa izlenecek yol ayrıca değerlendirilir
- Zamanaşımına yaklaşılan dosyalarda süreç resmî kanaldan yürütülmelidir
Anlaşma Belgesinin İçeriği
Anlaşma tutanağında ödeme tutarı ve tarihleri kadar, hangi faturaların kapatıldığı ve karşılıklı taleplerden hangilerinin sona erdiği açık yazılmalıdır. Kısmi anlaşma yapılıyorsa saklı tutulan haklar tek tek sayılmalıdır. İcra edilebilirlik konusunda tarafların durumu ve avukat imzasının etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Ticari uyuşmazlıklarda hızlı sonuç çoğu zaman doğru hazırlıkla ilgilidir. Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; sözleşmenizin özel hükümleri ve tahkim şartı bulunup bulunmadığı sonucu değiştirebileceğinden hukuki inceleme yaptırmanız yerinde olur.