Ayıplı bir ürünle karşılaşan tüketicinin kaybettiği şey çoğu zaman haklılığı değil, zamanıdır. Mesafeli satışta tanınan 14 günlük cayma hakkı ile TKHK kapsamındaki ayıplı mal sorumluluğu birbirinden bağımsız iki takvimde işler; ikisini tek bir süre gibi okumak, dosyanın en güçlü talebini daha ilk başvuru yapılmadan tüketebilir. Bu rehber, ayıplı mal uyuşmazlığında sürenin hangi anda işlemeye başladığını ve hangi adımın hangi hakkı sona erdirdiğini uygulama sırasıyla ele alır.
Cayma Hakkı ile Ayıp Sorumluluğu Aynı Şey Değildir
Mesafeli satış sözleşmelerindeki 14 günlük cayma hakkı, üründe herhangi bir kusur aranmaksızın kullanılabilen bir dönme imkânıdır ve kural olarak teslim anından itibaren işler. Ayıplı mal sorumluluğu ise ürünün sözleşmeye aykırı, eksik ya da kusurlu olmasına dayanır ve ayıp sonradan ortaya çıksa bile devam eder. Tüketici 14 günü kaçırdığı için tüm haklarını yitirdiğini düşündüğünde, çoğu zaman hâlâ kullanılabilir durumdaki seçimlik haklarını kendi eliyle askıya almış olur.
Sürenin Başladığı Anı Belgeyle Sabitlemek
Uygulamadaki asıl tartışma genellikle sürenin ne zaman başladığı üzerinedir. Teslim tarihi; kargo kaydı, kurulum tutanağı ve fatura arasında farklılık gösterebilir. Gizli ayıplarda ise belirleyici olan, ayıbın fark edilebilir hâle geldiği andır. Bu nedenle ilk iş, ürünün ele geçtiği tarihi, ilk arıza bildirimini ve servis giriş kayıtlarını tek bir kronolojide birleştirmektir. Satıcının ayıbı ağır kusuruyla ya da hile ile gizlediği hâllerde zamanaşımı savunmasının dinlenmeyeceği de not edilmelidir.
Seçimlik Hakkı Yanlış Sırayla Kullanmanın Bedeli
Tüketici; ücretsiz onarım, ayıpsız misliyle değişim, bedel indirimi ve sözleşmeden dönme seçenekleri arasından tercih yapar. Uygulamada sık görülen hata, aylarca süren onarım denemelerinden sonra dönme talebine geçilmesi ve bu sürecin ayrı bir yazılı talep olmaksızın yürütülmesidir. Her onarım talebinin tarihini, servis fişini ve ürünün kullanılamadığı gün sayısını kayıt altına almak, ileride bedel iadesine geçişin gerekçesini kurar.
Hakem Heyeti ve Mahkeme Eşiğini Doğru Okumak
Tüketici hakem heyetlerine başvuruda dikkate alınan parasal sınırlar her yıl güncellenir; sınırın altındaki uyuşmazlıklarda heyete başvuru zorunlu bir aşamadır. Yanlış mercie yapılan başvuru, kaybedilen süreyi geri getirmez. Bu nedenle başvurudan önce tutarın hesaplanması, yetkili heyetin belirlenmesi ve dilekçeye ekli delil listesinin baştan eksiksiz sunulması gerekir.
Dosya Açılmadan Önce Kısa Kontrol
- Teslim tarihi ve ayıbın fark edildiği tarih ayrı ayrı yazılı mı?
- Satıcıya yapılan her bildirim iletişim kaydıyla belgelenmiş mi?
- Talep edilen seçimlik hak açıkça ve tek cümleyle ifade edilmiş mi?
- Ürün bedeli, kargo ve montaj gideri gibi kalemler ayrıştırılmış mı?
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte bilgi sunar. Ürünün türü, satış kanalı ve sözleşme metni sürelerin hesabını değiştirebileceğinden, somut dosyada bir hukukçuyla birlikte takvim çıkarılması yerinde olur.