Ayıplı mal uyuşmazlıklarında dosyanın kaderini çoğu zaman hukuki argüman değil, ürünün ayıplı olduğunu gösteren kaydın var olup olmaması belirler. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun tüketiciye onarım, değişim, bedel indirimi ve sözleşmeden dönme seçimlik haklarını verir; ancak bu hakların hangisinin kullanılacağı da, hangi mercie gidileceği de eldeki delile göre şekillenir.
İspat Yükü Kimde: Altı Aylık Karinenin Pratik Değeri
Kanun, teslimden sonraki ilk altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında mevcut sayılacağı yönünde bir karine öngörür. Bu dönemde tüketicinin ayrıntılı teknik ispat yükü hafifler; satıcı ayıbın sonradan ve kullanıcı kaynaklı doğduğunu göstermek zorunda kalır. Altı ayın aşılması halinde ise ağırlık tüketiciye geçer. Bu nedenle stratejik ilk soru şudur: arıza tarihini belgeye bağlayabiliyor musunuz? Servis kaydı, iade talebi e-postası veya çağrı merkezi başvuru numarası, karineden yararlanmanın anahtarıdır.
Başvuru Sınırı Delil Planını Nasıl Değiştirir
Tüketici hakem heyetleri için her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen parasal sınırlar vardır. Uyuşmazlık değeri sınırın altındaysa dosya hakem heyetine, üstündeyse tüketici mahkemesine gider. Bu ayrım sadece adres değişikliği değildir: hakem heyeti kural olarak dosya üzerinden inceleme yapar. Yani tanık dinletme, keşif veya duruşmada teknik tartışma imkânı sınırlıdır. Sınırın altındaki bir dosyada delilin yazılı ve kendi kendini anlatır olması gerekir.
Ayıplı Mal Dosyasında Toplanması Gereken Kayıtlar
- Fatura veya satış fişi ile teslim tarihini gösteren kargo kaydı
- Yetkili servis giriş formları, arıza tanımı ve yapılan işlem satırları
- Ürünün ayıplı halini gösteren tarihli fotoğraf ve video kaydı
- Satıcıya gönderilen ihtarname ve tebliğ şerhi
- Reklam, ambalaj ve tanıtma kılavuzundaki vaatler ile fiili durumun karşılaştırması
Delil Eksikliğinin En Sık Görülen Biçimleri
- Ürünün onarım için servise bırakılıp geri alınması, ancak elde hiçbir servis formunun kalmaması.
- Şikâyetin yalnızca telefonla iletilmesi; yazılı iz bırakılmaması.
- Ayıplı ürünün iade edilip elde tek örneğin kalmaması ve incelenecek nesnenin kaybolması.
- Talebin sadece param iade edilsin biçiminde kurulması, alternatif seçimlik hakların dilekçede hiç yazılmaması.
Teknik İnceleme ve Zamanaşımı Takvimi
Ayıplı mal için kural olarak iki yıllık zamanaşımı öngörülmüştür; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre daha uzundur. Ayıp ağır kusurla veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı savunmasından yararlanılamaz. Bu istisnayı ileri sürecekseniz, gizlemeyi gösteren yazışmayı baştan dosyaya koymanız gerekir. Ürün hâlâ elinizdeyse, mahkeme aşamasında delil tespiti talebiyle bilirkişi incelemesi yaptırmak, ürünün zamanla bozulmasından doğan ispat kaybını önler.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup somut ürün, sözleşme ve satış kanalına göre sonuç değişebilir. Talep tutarınızı ve başvuru merciini belirlemeden önce dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olur.