Ayıplı mal şikayetinde ilk soru hangi hakkın kullanılacağı değil, talebin hangi mercie götürüleceğidir. TKHK, parasal sınıra dayalı ikili bir yapı kurar: sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunlu, üstündekilerde tüketici mahkemesinde dava açmak gereklidir. Yanlış merci seçimi, başvuru süresinde yapılmış olsa bile sürecin baştan tekrarlanmasına yol açar.
Parasal Sınır Nasıl Okunmalı
Hakem heyetine başvuru sınırı her yıl güncellenir. Bu nedenle geçmiş yılın rakamıyla hareket etmek hatalıdır; başvurunun yapıldığı takvim yılında yürürlükte olan tutar esas alınır. Sınırın altındaki uyuşmazlıkta doğrudan mahkemeye gidilirse dava, dava şartı yokluğundan reddedilir; sınırın üstündeki talep hakem heyetine götürülürse görev yönünden sonuç alınamaz.
Talebin Değeri Neye Göre Belirlenir
- Bedel iadesi isteniyorsa satış bedeli esas alınır.
- Onarım veya ayıpsız misli talep ediliyorsa malın değeri dikkate alınır.
- Bedelden indirim talebinde indirim tutarı belirleyicidir.
- Ayıp nedeniyle doğan yan zararlar ayrı bir talep kalemi oluşturur.
Yetki ve Başvuru Yeri
Tüketici, kendi yerleşim yerindeki hakem heyetine başvurabileceği gibi tüketici işleminin yapıldığı yerdeki heyete de başvurabilir. Mahkeme aşamasında da tüketicinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir; sözleşmeye konulan ve tüketiciyi uzak bir yer mahkemesine zorlayan yetki kayıtları haksız şart tartışmasına açıktır. Hakem heyeti kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilir.
Ayıp İhbarı ve Delil
Malın tesliminden sonra gözden geçirme ve ayıbı bildirme külfeti, hakkın zayıflamasına yol açabilecek en sessiz risktir. Gizli ayıplarda bildirim, ayıbın ortaya çıktığı ana bağlanır. Servis formu, fatura, kargo teslim kaydı, arıza fotoğrafları ve satıcıyla yapılan yazışmalar tarih sırasıyla saklanmalıdır. Mal satıcıya iade edilecekse teslim belgesi alınmadan gönderim yapılmamalıdır.
Sürecin Kısa Haritası
- Talebin türü ve parasal karşılığı belirlenir.
- Güncel başvuru sınırı kontrol edilerek merci seçilir.
- Belge listesi başvuruya eksiksiz eklenir.
- Karar tebliğ edildiğinde itiraz süresi takvime işlenir.
Bu açıklamalar genel bir yol göstericidir; sözleşmenizin türü ve satıcının statüsü sonucu etkileyebilir. Uyuşmazlığın tutarı yüksekse başvurudan önce hukuki görüş alınması yararlı olur.