Satın alınan ürünün beklenen özellikleri taşımaması hâlinde tüketicinin elinde birden fazla seçimlik hak bulunur; ancak bu haklardan hangisinin kullanıldığı ve ne zaman bildirildiği süreci baştan şekillendirir. Bu rehber, TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği çerçevesinde iade talebinin adımlarını ve ayıbın ispatında karşılaşılan sorunları ele alır.
Cayma Hakkı ile Ayıp Bildirimi Aynı Şey Değildir
Mesafeli satışta tüketici, gerekçe göstermeden on dört gün içinde cayma hakkını kullanabilir. Bu hak ürünün ayıplı olmasına bağlı değildir. Ayıplı mal hâlinde ise seçimlik haklar devreye girer: sözleşmeden dönerek bedelin iadesi, ürünün ayıpsız misliyle değişimi, ücretsiz onarım veya bedelden indirim. Cayma süresi geçmiş olsa dahi ayıp nedeniyle başvuru hakkı devam eder; iki yolun karıştırılması çoğu kez gereksiz hak kaybı doğurur.
Talebi Bildirirken
- Ayıp fark edildiğinde satıcıya yazılı olarak bildirilir; hangi seçimlik hakkın kullanıldığı açıkça yazılır.
- Bildirim kalıcı veri saklayıcısı, e-posta veya noter ihtarnamesi ile yapılarak tarih sabitlenir.
- Ürün servise verilecekse teslim belgesi ve arıza tanımı alınır; sözlü teslimden kaçınılır.
- Satıcı yanıt vermezse tüketici hakem heyetine veya parasal sınıra göre tüketici mahkemesine başvurulur.
- Başvuruya fatura, bildirim yazışmaları ve servis kayıtları eklenir.
Ayıbın İspatındaki Kritik Eşik
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; bu karine tüketicinin ispat yükünü hafifletir. Sürenin ilerlemesiyle birlikte ayıbın kullanım hatasından değil üründen kaynaklandığını gösterme yükü ağırlaşır. Bu nedenle arızanın ilk gözlendiği an fotoğraf, video ve yazışmayla kayıt altına alınmalıdır. Sorumluluk süresi kural olarak iki yıl, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıldır; ayıbın gizlenmesi hâlinde ise bu sürelerle sınırlı kalınmaz.
Sık Yapılan Hatalar
- Faturanın veya sipariş kaydının saklanmaması
- Ürünün yetkisiz serviste açtırılması ve bunun sonradan tartışma konusu olması
- Telefonla yapılan görüşmelerin hiçbir yazılı ize dönüştürülmemesi
- Kargo teslim tutanağında hasar kaydı düşülmeden ürünün teslim alınması
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Başvuru merciini belirleyen parasal sınırlar dönemsel olarak güncellendiğinden, başvuru öncesinde güncel duruma göre hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.