Ayıplı mal uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen soru şudur: ayıbın teslim anında var olduğunu kim kanıtlayacak. Bu sorunun cevabı, ayıbın ortaya çıktığı tarihe göre değişir. Aşağıda ispat yükünün nasıl yer değiştirdiği, ihbarın delile dönüştürülmesi ve bilirkişi raporuna itiraz aşaması anlatılmıştır.
İspatın Yönü İlk Altı Ayda Değişir
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim anında var olduğu kabul edilir. Bu karine tüketici lehinedir ve aksini ispat yükünü satıcıya yükler. Altı aylık süre geçtikten sonra ise ayıbın teslim anında bulunduğunu tüketicinin ortaya koyması beklenir. Bu nedenle arızanın ilk fark edildiği tarihin belgelenmesi, dosyanın tamamını etkiler.
Ayıp İhbarını Delile Dönüştürmek
- Servise giriş formu ve verilen iş emri numarası
- Arızanın görüntülendiği tarihli fotoğraf veya video
- Satıcıya gönderilen yazılı bildirim ve gönderim kaydı
- Ürünün kullanım kılavuzuna uygun kullanıldığını gösteren kayıtlar
- Aynı üründe tekrarlayan arızaları gösteren servis geçmişi
Sözlü bildirimlerin dosyada karşılığı yoktur. Servisin arızayı kullanıcı hatasına bağladığı hâllerde, forma bu değerlendirmeye katılınmadığına dair kayıt düşülmesi sonradan önem taşır.
Seçimlik Hakkı Yazarken Yapılan Hata
Tüketici; onarım, ayıpsız misli ile değişim, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme haklarından birini kullanabilir. Talep yazılırken hangi hakkın kullanıldığı açıkça belirtilmelidir. Onarım talep edildikten sonra aynı arızanın tekrarlaması ya da onarımın makul sürede tamamlanmaması, diğer haklara geçiş imkânı doğurur; bu geçişin de yazılı olarak bildirilmesi gerekir.
Zamanaşımı ve Gizlenen Ayıp
Ayıplı maldan doğan taleplerde kanunda öngörülen zamanaşımı süresi, kural olarak malın teslim tarihinden işlemeye başlar. Ayıbın ağır kusurla ya da hile ile gizlenmesi hâlinde satıcı bu süreden yararlanamaz. Bu iddia ileri sürülecekse, gizlemeye ilişkin somut verinin dosyada bulunması gerekir.
Usule Aykırı İşlem ve Rapora İtiraz
Ürünün delil tespiti yapılmadan onarıma bırakılması ya da elden çıkarılması, en sık karşılaşılan ve telafisi güç hatadır. Bilirkişi raporu geldiğinde itiraz, hangi belgenin incelenmediğini ve hangi teknik varsayımın hatalı olduğunu göstermeli; süresinde sunulmalıdır. Süresinde itiraz edilmeyen rapor karara esas alınabilir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Ürünün türüne göre özel düzenlemeler bulunabileceğinden, talebinizi iletmeden önce hukuki destek almanız yararlı olur.