Çalışma izni başvurularının reddedilme sebeplerinin önemli bir bölümü esasa değil, dosyaya konulan belgelerin biçimine, tarihine veya birbiriyle uyumsuzluğuna dayanır. Bu rehber, YUKK ve 5901 sayılı Kanun ekseninde yürüyen çalışma izni dosyalarında belge listesinin nasıl kurulacağını ve ret hâlinde itiraz basamağının usule aykırı işlem riskine düşmeden nasıl işletileceğini anlatır.
Ret yazısı okunmadan itiraz metni yazılmaz
İtirazın çatısı, idarenin gerekçesine göre kurulur. Ret yazısında yer alan ifade çoğu zaman üç kümeden birine girer: belge eksikliği, belgenin geçerlilik süresinin dolmuş olması ya da işverenin veya yabancının kanuni şartları taşımadığı değerlendirmesi. İlk kümede itiraz kısa ve teknik yazılır; eksik evrak tamamlanır. Üçüncü kümede ise itirazın esasa girmesi, yani şartın gerçekte sağlandığının belgeyle ortaya konması gerekir. Bu ayrım yapılmadan yazılan itirazlar, idarenin gerekçesine hiç değinmediği için aynı sonuçla karşılaşır.
Belge listesini çapraz kontrol etmek
Belgeler tek tek değil, birbirine karşı okunmalıdır. Uygulamada en sık rastlanan tutarsızlıklar şunlardır:
- Pasaport veya seyahat belgesindeki isim yazımı ile diğer evraktaki yazımın farklı olması
- Diploma veya mesleki yeterlilik belgesinin denklik ya da tercüme-tasdik zincirinin tamamlanmamış olması
- İş sözleşmesindeki görev tanımı ile başvurudaki meslek kodunun örtüşmemesi
- İşyerine ait belgelerin başvuru tarihinden çok önceki bir döneme ait olması
- Yurt dışından gelen evrakta apostil veya konsolosluk onayının bulunmaması
İtiraz basamağını sırayla işletmek
- Ret kararının tebliğ tarihi, tebliğ şekliyle birlikte kayıt altına alınır; süre bu tarihten işlemeye başlar.
- Gerekçe cümle cümle ayrıştırılır, her cümlenin karşısına hangi belgeyle cevap verileceği yazılır.
- Eksik olduğu söylenen evrak, güncel tarihli ve tam onay zinciriyle yeniden düzenlenir.
- İtiraz dilekçesi, aynı işlemi veren idari mercie ve öngörülen usulde sunulur.
- Sunum kaydı, evrak numarası veya sistem çıktısı saklanır; sonraki aşamada bunlar ispat aracıdır.
Usule aykırı işlem nasıl hak kaybına dönüşür
Bu alanda hak kaybının tipik sebebi, itirazın yanlış makama veya öngörülen usul dışında yapılmasıdır. Sistem üzerinden yapılması gereken bir başvurunun elden dilekçeyle verilmesi, kayıt tarihini geçersiz kılmayabilir ancak inceleme dışı bırakılmasına yol açabilir. Aynı şekilde işveren adına yapılması gereken bir başvurunun yabancı tarafından yapılması, ehliyet yönünden usul eksikliği doğurur. Vekâletname sunuluyorsa kapsamının bu tür başvuruları içerdiği kontrol edilmelidir.
İtiraz reddedilirse ne olur
İdari itiraz basamağı sonuç vermezse uyuşmazlık idari yargıya taşınabilir. Bu ihtimal, itiraz aşamasında dosyanın nasıl kurulacağını da belirler: itiraza eklenmeyen bir belge, dava aşamasında sunulsa bile idarenin karar anındaki bilgi durumu tartışmasını doğurur. Bu nedenle itiraz dosyası, baştan yargısal denetime hazır biçimde toplanmalıdır. Yabancının ülkedeki hukuki statüsünün itiraz sürecinde ne olacağı da ayrıca değerlendirilmelidir; izin süreci ile ikamet statüsü birbirinden farklı işleyebilir.
Yukarıdaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Başvurunun türü, işverenin durumu ve yabancının statüsü sonucu değiştirebileceğinden, dosyanızın kendi koşulları için bir hukukçuyla görüşmeniz yerinde olur.