Ayıplı mal uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman ayıbın büyüklüğü değil, ayıbın ne zaman ve nasıl kayda geçirildiğidir. Tüketici lehine getirilen kurallar, satın alanın hiç çaba göstermeyeceği anlamına gelmez. Bu rehber, TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği çerçevesinde ispat yükünü ayakta tutan ve süre kaybını önleyen bir kontrol düzeni kurar.
Ayıbın Türü İspat Yükünü Değiştirir
Açık ayıp, teslim anında gözle görülebilen bozukluktur; gizli ayıp ise kullanımla ortaya çıkar. Bu ayrım önemlidir, çünkü açık ayıpta teslimden hemen sonra yapılan bildirim beklenirken gizli ayıpta ayıbın öğrenildiği an esas alınır. Satıcının ayıbı bilerek gizlediği hâllerde ise süre sınırlarına dayanılamayacağı kabul edilir; ancak bu iddia da ayrıca ispatlanmak zorundadır.
Teslim Anında Yapılması Gereken Beş İşlem
- Kargo veya teslim tutanağına hasar ve eksiklik notunu düşmek, tutanağın bir nüshasını almak.
- Paketin açılışını kesintisiz görüntü olarak kaydetmek; ürün seri numarasının görünmesine dikkat etmek.
- Fatura, sipariş özeti ve ödeme dekontunu tek klasörde toplamak.
- Satıcının reklam ve ürün sayfasındaki vaatlerinin ekran görüntüsünü tarih bilgisiyle saklamak.
- Ayıbı ilk fark ettiğiniz anı yazılı kanala taşımak; telefon görüşmesi tek başına delil oluşturmaz.
Süre Kaybı Nerede Doğuyor
- Şikâyetin yalnızca çağrı merkezi üzerinden yapılması ve hiçbir yazılı iz bırakılmaması.
- Servisin ürünü uzun süre elinde tutması sırasında bildirim yapılmadığı sanılarak beklenmesi.
- Mesafeli satışta cayma hakkı ile ayıptan doğan hakların karıştırılması; cayma süresi geçince ayıp iddiasının da bittiğinin sanılması.
- Tüketici hakem heyetine mi tüketici mahkemesine mi başvurulacağının parasal sınıra göre kontrol edilmemesi.
- Onarım için ürünün teslim edildiği tarihin belgelenmemesi.
Seçimlik Hakları Ölçülebilir Yazmak
TKHK, tüketiciye sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım ve ayıpsız misli ile değişim seçeneklerini sunar. Başvuru metninde bu seçeneklerden hangisinin talep edildiği açıkça belirtilmeli, tutar isteniyorsa hesabın dayanağı gösterilmelidir. Sadece mağduriyet anlatan, rakam ve talep içermeyen dilekçeler çoğu zaman eksik değerlendirmeye yol açar.
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Uyuşmazlık teknik nitelikteyse ürünün mevcut hâlini korumak esastır. Başka bir servise yaptırılan müdahale, ayıbın kullanım hatasından mı yoksa üretimden mi kaynaklandığı sorusunu cevapsız bırakabilir. Ürünü tamir ettirmeden önce durumu kayıt altına almak, sonraki inceleme için en değerli adımdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; ürünün cinsi, satış kanalı ve garanti koşulları sonucu değiştirebilir. Somut olayınızda başvuru yolunu ve süreyi bir hukukçuyla teyit etmeniz faydalı olacaktır.