Ayıplı mal şikayetlerinde ilk aşama çoğu zaman tüketici hakem heyetidir. Heyet kararı beklendiği gibi çıkmadığında ise tüketicinin ya da satıcının önünde çok dar bir zaman aralığı kalır. İtiraz yolunun kendine özgü kuralları, genel dava usulünden belirgin biçimde ayrılır.
Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi?
Uyuşmazlığın değeri her yıl güncellenen parasal sınırların altındaysa hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki talepler doğrudan tüketici mahkemesinde görülür. Sınırı yanlış hesaplayıp doğrudan dava açan tüketici, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden ret kararıyla karşılaşabilir. Güncel sınırlar her takvim yılı başında değiştiği için başvuru öncesi o yıla ait tutarın teyit edilmesi gerekir.
Karara İtirazda On Beş Günlük Süre
Tüketici Kanunu uyarınca hakem heyeti kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. Bu süre hak düşürücüdür. Uygulamada en sık görülen kayıp, kararın adrese tebliğ edilmesine rağmen tüketicinin adres değişikliğini bildirmemiş olmasından doğar. Tebligatın usulüne uygun yapılmadığı düşünülüyorsa, itiraz dilekçesinde önce tebliğ usulsüzlüğü ileri sürülmeli ve öğrenme tarihi açıkça beyan edilmelidir.
Ayıp İhbarı ile Zamanaşımı Aynı Şey Değildir
İki ayrı sayaç karıştırılmamalıdır:
- İhbar külfeti: Ayıp fark edildiğinde satıcıya makul sürede bildirilmelidir; gizli ayıplarda süre ayıbın ortaya çıkmasıyla işler.
- Zamanaşımı: Ayıplı maldan doğan sorumluluk kural olarak iki yıllık, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıllık süreye tabidir.
- İstisna: Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse bu süreler ileri sürülemez.
İtiraz Dilekçesinde Nelere Dikkat Edilir?
İtiraz, kararın hangi yönüyle hukuka aykırı olduğunu somutlaştırmalıdır. Ayıplı mal dosyalarında dört seçimlik hak (bedel iadesi, bedelden indirim, ücretsiz onarım, ayıpsız misliyle değişim) arasından hangisinin kullanıldığı ve bunun geri alınamayacağı sıklıkla atlanır. Servis fişleri, arıza kayıtları, teslim tarihi ve fatura tek bir zaman çizelgesinde birleştirildiğinde, ayıbın teslim anında var olduğu iddiası çok daha güçlü kurulur.
Kapanış
Tüketici mahkemesinin itiraz üzerine verdiği karar bakımından kanun yolu sınırlıdır; bu nedenle ilk itiraz dilekçesi çoğu dosyada son sözdür. Elinizdeki karar metnindeki tebliğ tarihini işaretleyip, kalan gün sayısını bilerek bir hukukçuya danışmanız en pratik yaklaşımdır.