Mesafeli satışlarda cayma hakkı, tüketicinin en çok kullandığı ama en çok da usul hatası yapılan hakkıdır. Bu rehber, TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği ekseninde on dört günlük sürenin nasıl hesaplanacağını ve başvurunun hangi mercie yapılacağını açıklar.
Süre Ne Zaman Başlar?
Cayma hakkı, mal teslimine ilişkin sözleşmelerde tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün, hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulduğu gün işlemeye başlar ve on dört gün sürer. Birden fazla parça hâlinde teslim edilen mallarda son parçanın teslimi esas alınır. Önemli bir ayrıntı, bildirimin süre içinde gönderilmiş olmasının yeterli sayılmasıdır; satıcının bildirimi ne zaman okuduğu belirleyici değildir. Satıcı cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirme yapmamışsa süre yönetmelikte öngörülen ek süreyle uzar. Bu nedenle ilk bakılacak belge, sipariş öncesi sunulan ön bilgilendirme formudur.
Cayma Hakkının Kullanılamadığı Hâller
- Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiye özel hazırlanan ürünler.
- Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar.
- Tesliminden sonra ambalajı açılmış, sağlık ve hijyen bakımından iadesi uygun olmayan ürünler.
- Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve maddi ortamda sunulmayan dijital içerikler.
- Belirli bir tarihte yapılması gereken konaklama, taşıma ve eğlence hizmetleri.
Cayma Sonrası Yükümlülükler
Cayma bildiriminin ardından satıcı, tüketicinin ödediği bedeli ve teslim masraflarını on dört gün içinde iade etmekle yükümlüdür. Tüketici ise malı, yönetmelikte öngörülen süre içinde iade etmek durumundadır. İade kargosunun hangi taşıyıcıyla ve kimin tarafından karşılanacağı ön bilgilendirmede gösterilmemişse masraf satıcıya kalır. Uygulamada anlaşmazlık çoğunlukla ürünün kullanılmış sayılıp sayılmadığı noktasında çıkar; bu nedenle paketin açılması ve ürünün denenmesi süreci fotoğraf ve video ile kayıt altına alınmalıdır.
Başvuru Nereye Yapılır?
Uyuşmazlığın parasal değeri, TKHK uyarınca her yıl güncellenen sınırın altındaysa tüketici hakem heyetine başvurulur; bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür. Hakem heyeti kararına karşı itiraz ise idare mahkemesine değil, tüketici mahkemesine yapılır ve kısa bir süreye tabidir. Ürünün satıldığı platforma yapılan şikâyet, hukuki başvuru yerine geçmez; sürenin işlemeye devam ettiği unutulmamalıdır.
Kısa Hatırlatma
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin türü, ürünün niteliği ve ön bilgilendirmenin içeriği sonucu değiştirebilir; başvuru öncesinde belgelerin gözden geçirilmesi faydalı olur.