Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı, tüketiciye gerekçe göstermeden dönme imkânı tanır. Uygulamadaki asıl tartışma ise hakkın varlığı değil, iade aşamasıdır: bildirim ne zaman yapıldı, nasıl ispatlanıyor ve ödeme hangi süre içinde geri verilmeliydi? Bu rehber, TKHK ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ekseninde takvimi ve başvuru merciini ele alır.
Sürenin Başladığı An Ürüne Göre Değişir
Cayma süresi kural olarak on dört gündür; ancak sürenin başlangıcı, hizmet alımında sözleşme tarihine, mal alımında ise teslim anına bağlanır. Birden fazla parçadan oluşan siparişlerde ve düzenli teslimatlarda başlangıç ayrıca belirlenir. Satıcı, cayma hakkına ilişkin bilgilendirmeyi usulüne uygun yapmamışsa süre farklı işleyebilir; bu nedenle sipariş onayı, ön bilgilendirme formu ve sözleşme metni birlikte saklanmalıdır.
Cayma Hakkının Kullanılamadığı Hâller
- Tüketicinin isteğine göre kişiselleştirilerek hazırlanan ürünler
- Çabuk bozulan veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar
- Ambalajı açıldığında iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler
- Elektronik ortamda anında ifa edilen ve tüketiciye anında teslim edilen gayri maddi mallar
Satıcı bu istisnalardan birine dayanıyorsa, ürünün gerçekten o kapsamda olup olmadığı ürün açıklaması ve fatura üzerinden denetlenmelidir.
İspatı Baştan Kurun
- Cayma bildirimi yazılı ve tarihi belirlenebilir bir kanalla yapılır; ekran görüntüsü ve gönderim kaydı saklanır.
- Kargo teslim belgesi, ürünün iade edildiğini gösterecek şekilde arşivlenir.
- Ödemenin hangi karta ve hangi tarihte iade edildiği banka kaydıyla izlenir.
- İade gecikirse, gecikmeye ilişkin talep ayrıca yazılı olarak bildirilir.
Hangi Kapı Çalınmalı?
Uyuşmazlığın parasal değeri, tüketici hakem heyetine mi yoksa tüketici mahkemesine mi gidileceğini belirler ve bu sınırlar her yıl güncellenir. Hakem heyeti kapsamı dışında kalan uyuşmazlıklarda ise dava açılmadan önce arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüştür. Güncel parasal sınırın teyit edilmemesi, dosyanın yetkisiz merciye düşmesine ve zaman kaybına yol açar. Anlaşma yolu, özellikle kısmi iade veya değişim önerisi geldiğinde değerlendirilmeli; kabul edilen çözümün hangi talepleri kapsadığı yazılı olarak sabitlenmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmenin türü ve satıcının bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği sonucu değiştirebilir; başvuru öncesinde belgelerin bir hukukçu tarafından incelenmesi faydalı olur.