Yabancının çalışma izni başvurusunun reddi, uygulamada birden fazla itiraz ve dava yolunun iç içe geçtiği bir alandır. YUKK ve 5901 sayılı Kanun'un ilgilendirdiği bu dosyalarda hak kaybı çoğunlukla esastan değil, itirazın yanlış mercie yapılmasından doğar.
Önce Kararın Niteliğini Belirleyin
Elinizdeki belge bir ret kararı mı, bir eksik evrak bildirimi mi, yoksa iznin iptaline ilişkin bir işlem mi? Eksik belge nedeniyle verilen bildirim kural olarak tamamlama imkânı tanır ve dava açılacak kesin bir işlem niteliği taşımayabilir. Buna karşılık ret ya da iptal kararı, hakkında dava açılabilecek nitelikte icrai bir idari işlemdir. Bu ayrım yapılmadan açılan dava, işlemin kesin ve yürütülebilir olmadığı gerekçesiyle reddedilebilir.
İdari İtiraz Aşaması
Çalışma izni kararlarına karşı, ilgili mevzuatta öngörülen süre içinde kararı veren idareye itiraz edilebilir. Bu itiraz reddedilirse idari yargı yolu açılır. Kritik nokta şudur: idareye yapılan başvuru dava açma süresini durdurma etkisini yalnızca mevzuatın öngördüğü koşullarda gösterir. İtiraz sonucunu belirsiz süreyle beklemek, dava süresinin sessizce dolmasına yol açar.
Görevli Mahkeme ve Yetki
Çalışma izni ret işlemine karşı açılacak iptal davası idare mahkemesinde görülür. Yetki bakımından, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer ile yabancının ikamet ettiği yer arasındaki ilişki dilekçede açıkça kurulmalıdır. En sık rastlanan merci hataları şunlardır:
- İşe ilişkin uyuşmazlık sanılarak iş mahkemesine başvurulması
- İşveren ile yabancı arasındaki sözleşme ihtilafının idari davayla birleştirilmeye çalışılması
- Vatandaşlık başvurusuna ilişkin talebin aynı dilekçede ileri sürülmesi
- İdari itiraz sonucu beklenirken dava dilekçesinin hiç hazırlanmaması
İkamet ve Sınır Dışı Kararlarıyla Kesişme
Çalışma izninin reddi, çoğu zaman ikamet iznini de etkiler. Sınır dışı etme kararlarına karşı YUKK'ta öngörülen kısa ve kendine özgü dava süresi işler; bu süre genel idari dava süresinden ayrıdır ve kaçırılması telafisi güç sonuçlar doğurur. Dolayısıyla elinize ulaşan her karar, hangi rejime tabi olduğu belirlenerek ayrı bir satırda takvimlenmelidir.
Dosyada Hazır Bulunması Gerekenler
Başvuru formu ve ekleri, işverenin yükümlülüklerine ilişkin belgeler, pasaport ve giriş-çıkış kayıtları, varsa önceki izin belgeleri, ret gerekçesini gösteren tebligat ve tebliğ tarihini kanıtlayan belge dosyanın çekirdeğini oluşturur. Ret gerekçesinin somut olarak neye dayandırıldığı anlaşılmadan yazılan dilekçe, iptal sebeplerini isabetli biçimde ortaya koyamaz.
Yabancılar hukuku dosyaları statüye ve başvuru geçmişine göre önemli farklılıklar gösterir; bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kararın tebliğinden sonra hızla hareket edilmesi gereken bir alan olduğundan, süre hesabının hukukçuyla teyit edilmesi önerilir.