Türkiye'ye giriş yasağı konulduğunu çoğu kişi sınır kapısında ya da vize başvurusu reddedildiğinde öğrenir. YUKK ve 5901 ekseninde bu kayıt bir idari işlemdir; dolayısıyla itiraz yolu adli yargı değil idari yargıdır. En sık yapılan hata, konsolosluğa veya il müdürlüğüne yapılan yazılı taleplerle yetinilip dava süresinin geçirilmesidir.
Önce Kaydın Türünü Tespit Edin
Giriş yasağı kayıtları farklı sebeplere dayanabilir: vize veya ikamet ihlali, kamu düzeni gerekçesi, sağlık ya da mali yükümlülük kaynaklı kayıtlar. Her kaydın kaldırılma usulü ve dayanağı aynı değildir. Bu nedenle ilk adım, hangi birim tarafından hangi tarihte ve hangi sebeple işlem tesis edildiğinin öğrenilmesidir. Bilgi edinme başvurusu ve vekil aracılığıyla dosya inceleme talebi bu aşamada işlevseldir.
Yetki: İşlemi Yapan İdarenin Bulunduğu Yer
İdari yargıda iptal davalarında yetki, kural olarak dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer mahkemesine aittir. Yasağı koyan il göç idaresi müdürlüğü hangi ildeyse, dava kural olarak o ildeki idare mahkemesinde açılır. Merkezî bir birim tarafından tesis edilen işlemlerde ise yetkili yer buna göre değişir. Yanlış yerde açılan dava yetkisizlikle sonuçlanır; dosya gönderilse bile aylar kaybedilir.
Süreler: Genel Kural ve Özel Hâl
- İYUK kapsamındaki genel dava açma süresi altmış gündür ve işlemin yazılı bildirimiyle başlar.
- Sınır dışı etme kararlarına karşı ise çok daha kısa ve özel bir süre öngörülmüştür; bu davalarda verilen karar kesindir.
- Üst makama yapılan başvuru, dava açma süresini durdurur; ancak bu imkânın da kendi süresi vardır ve süresiz bir bekleme hakkı vermez.
- İdarenin cevap vermemesi hâlinde zımni ret kurumu işler; sürenin bu tarihten yeniden hesaplanması gerekir.
Dilekçede Ne Tartışılır
- İşlemin sebep unsuru: yasağa dayanak gösterilen olay gerçekten gerçekleşmiş midir?
- Ölçülülük: kaydın süresi ve kapsamı, öne sürülen gerekçeyle orantılı mıdır?
- Aile birliği ve özel hayat: Türkiye'de eş, çocuk veya sürekli ikamet bağı bulunması ayrıca değerlendirilmelidir.
- Usul: işlemin bildirilip bildirilmediği, tercüman ve bilgilendirme yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediği.
- Yürütmenin durdurulması talebi, dava dilekçesinde gerekçelendirilerek istenmelidir.
5901 Yönüyle Ayrı Bir Değerlendirme
Vatandaşlık başvurusu bulunan kişilerde giriş yasağı kaydı, başvurunun değerlendirilmesinde ayrıca sonuç doğurabilir. Vatandaşlık başvurusunun reddine ilişkin işlem ise giriş yasağından bağımsız, kendi süresi ve yetkili mahkemesi olan başka bir dava konusudur. İki işlemin tek dilekçede birleştirilmesi, dosyanın ayrılmasına ve süre karışıklığına yol açar.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir; kaydın türü, işlemi tesis eden birim ve kişisel durum sonucu doğrudan etkiler. Süreler kısa olduğundan, öğrenildiği anda hukuki değerlendirme yaptırılması yerinde olacaktır.