Türkiye'ye girişi engellenen yabancının önündeki en büyük belirsizlik, yasağın hangi sebebe dayandığını bilmemesidir. YUKK ve 5901 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen bu süreçte itiraz dilekçesi, yasağın dayanağı öğrenilmeden yazıldığında büyük ölçüde varsayıma dayanır. Aşağıda, dayanağın nasıl öğrenileceği ve hangi merciin yetkili olduğu ele alınmaktadır.
Önce Dayanak, Sonra İtiraz
Giriş yasakları farklı sebeplere dayanabilir: vize veya ikamet süresinin aşılması, kamu düzeni ve güvenliği gerekçesi, sağlık nedenleri ya da idari para cezasının ödenmemiş olması gibi. Her sebep farklı bir savunma kurgusu ve farklı belgeler gerektirir. Süre aşımına dayanan bir yasakta ödeme belgesi belirleyiciyken, kamu düzeni gerekçeli bir yasakta bu belgenin hiçbir etkisi olmaz. Bu nedenle ilk adım, kayıtlara işlenen kodun ve dayanağının öğrenilmesi için ilgili idareye bilgi edinme ve dosya inceleme talebi iletilmesidir.
İdareye Başvuru mu, Doğrudan Dava mı?
Yabancı, işlemin kaldırılması için idareye başvurabileceği gibi doğrudan iptal davası da açabilir. İdareye yapılan başvurunun dava açma süresine etkisi, idari yargılama usulündeki genel kurallara göre belirlenir; başvurunun zımnen reddedilmesi hâlinde sürenin nasıl işleyeceği baştan hesaplanmalıdır. Bu hesabın yapılmaması, itiraz yolunu denerken dava hakkının süre yönünden tartışmalı hâle gelmesine yol açabilir.
Yetkili İdare Mahkemesi Nasıl Belirlenir?
İdari davalarda yetki, kural olarak dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yere göre belirlenir. Yabancılar hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda işlemi tesis eden birimin hangi il müdürlüğü olduğu bu nedenle önem taşır. Yabancının yurt dışında bulunması yetkiyi değiştirmez; vekâletle temsil edilmesi ise mümkündür. Yurt dışından düzenlenen vekâletnamenin usulüne uygun onay ve çeviri işlemlerinden geçirilmesi gerekir; bu ayrıntı gözden kaçtığında dava, esasa hiç girilmeden usuli eksiklikle karşılaşır.
Delil Eksikliği: Yurt Dışındaki Belgeyi Dosyaya Taşımak
- Giriş çıkış kayıtlarının tam dökümünün temin edilmemesi
- Aile bağını, çalışma iznini veya öğrencilik durumunu gösteren belgelerin sunulmaması
- Yabancı dildeki belgelerin yeminli çeviri ve gerekli onaylardan geçirilmemesi
- Ödeme yapıldığı hâlde makbuzun dosyaya konulmaması
- Türkiye ile bağlantıyı gösteren mülkiyet ve ticari kayıtların atlanması
Yürütmenin Durdurulması Talebinin Ağırlığı
İptal davası sonuçlanana kadar geçen süre, aile birliği ya da öğrenim gibi süreklilik gerektiren durumlarda telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle yürütmenin durdurulması talebi, dava dilekçesiyle birlikte ve doğacak somut zarar anlatılarak ileri sürülmelidir. Talebin gerekçesinde genel ifadeler yerine, belirli tarihlere ve belgelere dayanan bir zarar tablosu kurulması etkilidir.
Burada yer alan bilgiler genel niteliktedir. Yasağın dayanağı, yabancının statüsü ve işlem tarihleri sonucu değiştirebileceğinden, dayanak öğrenildikten sonra dosyanın bir avukatla değerlendirilmesi önerilir.