Yabancılar hukukunda alınan olumsuz kararlar tek tip değildir: ikamet izni talebinin reddi, vize başvurusunun reddi, sınır dışı etme kararı, giriş yasağı kaydı ve vatandaşlık başvurusunun reddi birbirinden farklı hukuki rejimlere tabidir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu bu kararların dayanağını oluşturur; itiraz ve dava yolları ise karar türüne göre değişen sürelere bağlıdır.
Önce Kararın Türünü ve Kodunu Okumak
Giriş yasağı kayıtları genellikle bir kod ile ifade edilir ve her kod farklı bir sebebe işaret eder: vize ihlali, çalışma izni olmadan çalışma, kamu düzeni gerekçesi veya sağlık gerekçesi gibi. Yasağın sebebi bilinmeden yapılan başvuru, yanlış gerekçeyle savunma yapılmasına yol açar. Bu nedenle ilk adım, kararın ve dayanağının resmî kanaldan öğrenilmesidir.
İdari Başvuru ile Dava Arasındaki İlişki
- Bazı kararlar için idareye yapılan itiraz ayrı bir aşama olarak öngörülmüştür
- İdari başvuru yapılması, dava açma süresinin işleyişini etkileyebilir
- Sınır dışı etme kararlarında dava süresi ve sonuçları özel olarak düzenlenmiştir
- Yanlış mercie yapılan başvuru süreyi korumaz
İdari Yargıda Uzlaşma Kurumu Bulunmaz
Bu alandaki en yaygın beklenti yanılgısı, idareyle pazarlık yapılabileceği düşüncesidir. İdari işlemin hukuka uygunluğu yargı denetimine tabidir ve kural olarak tarafların anlaşmasıyla ortadan kalkmaz. Buna karşılık idarenin kendi işlemini geri alması veya değişen koşullar nedeniyle yeni başvuru üzerine olumlu karar vermesi mümkündür. Bu nedenle strateji, pazarlık değil eksikliğin giderilmesi üzerine kurulmalıdır.
Yeni Başvuru mu, İptal Davası mı
- Ret, belge eksikliği gibi giderilebilir bir sebebe mi dayanıyor? Bu durumda eksik tamamlanarak yeni başvuru daha hızlı sonuç verebilir.
- Ret, kamu düzeni veya güvenlik değerlendirmesine mi dayanıyor? Bu değerlendirmenin denetimi ancak yargı yoluyla yapılabilir.
- Kararın icrası aile birliğini veya çalışma hayatını doğrudan etkiliyor mu? Yürütmenin durdurulması talebi ayrıca gerekçelendirilmelidir.
- Süre yönünden risk var mı? Yeni başvuru yapılırken dava süresinin tükenmemesine dikkat edilmelidir.
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
Pasaport ve giriş çıkış kayıtları, önceki izin belgeleri, adres ve kalış süresine ilişkin kayıtlar, aile bağlarını gösteren belgeler, çalışma ve gelir kayıtları ile varsa sağlık raporları birlikte sunulmalıdır. Yabancı dildeki belgelerin usulüne uygun çeviri ve onayının bulunmaması, esasa girilmeden eksiklik çıkmasına sebep olur.
Bu açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Karar türü, gerekçesi ve tebliğ tarihi izlenecek yolu belirlediğinden, süre kaybı yaşamadan hukuki değerlendirme almanız önem taşır.