Türkiye'ye giriş yasağı konulması, çoğu zaman yabancı için sınır kapısında öğrenilen bir sürprizle başlar. YUKK ve 5901 sayılı Kanun çerçevesinde bu tür kararlar idari işlem niteliğindedir; dolayısıyla itiraz yolu da idari yargıdadır. Süre boyutu ise bu dosyalarda diğer her şeyin önüne geçer.
Kararı Öğrenme Anı Neden Belirleyicidir?
İdari yargıda dava açma süresi, işlemin yazılı bildiriminden itibaren işler. Giriş yasağı kararları ise kimi zaman yurt dışındaki bir yabancıya tebliğ edilemeden sisteme işlenir ve kişi durumu ancak vize başvurusunda ya da sınırda öğrenir. Bu nedenle öğrenme anının kayda geçirilmesi, sürenin başlangıcını tartışabilmek bakımından belirleyicidir. Sınırda verilen belge, konsolosluk yazısı veya elektronik başvuru ekran çıktısı saklanmalıdır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Giriş yasağı, ikamet izninin iptali veya sınır dışı etme kararlarına karşı idare mahkemesine başvurulur. Sınır dışı etme kararları bakımından kanun, çok kısa bir dava açma süresi öngörür; bu süre kaçırıldığında karar kesinleşir. Yetki bakımından, işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer mahkemesi ile yabancının bulunduğu yer arasındaki bağlantı dikkatle kurulmalıdır. Yanlış yer mahkemesine açılan dava, yetkisizlikle sonuçlanır ve kısa süreli işlerde bu gecikme telafi edilemez.
Yürütmenin Durdurulması Talebi
İptal davası tek başına işlemin uygulanmasını durdurmaz. Aile birliği, eğitim veya çalışma izni gibi somut sonuçlar doğuyorsa, yürütmenin durdurulması talebi dilekçede ayrıca ve gerekçelendirilerek yer almalıdır. Talebin dayanağı soyut mağduriyet değil, telafisi güç zararı gösteren belgeler olmalıdır.
Tahdit Kodunun Dayanağını Sorgulamak
Yasağın hangi sebebe dayandığı bilinmeden savunma kurulamaz. Bu nedenle dosyada şu adımlar izlenir:
- Yasağın dayanağı olan idari kayıt ve tarihinin öğrenilmesi için bilgi edinme başvurusu yapılır.
- Vize ihlali, kayıt dışı çalışma veya kamu düzeni gerekçelerinden hangisinin ileri sürüldüğü belirlenir.
- Gerekçe belirli bir olaya dayanıyorsa, o olaya ilişkin kayıtlar ayrıca temin edilir.
- Yasağın süresi ve kaldırılma koşulları not edilir.
İdari Başvuru mu, Doğrudan Dava mı?
Bazı hâllerde idareye yapılacak kaldırma talebi sonuç verebilir; ancak bu başvuru dava açma süresini her durumda korumaz. Bu nedenle idari çözüm arayışı ile dava takvimi birlikte yürütülmelidir. İdareyle temas kurmak amacıyla beklemek, çoğu dosyada kaybedilen tek şansa dönüşür.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; yabancının statüsü ve yasağın dayanağı sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, karar öğrenilir öğrenilmez hukuki değerlendirme yapılması gerekir.