İkamet izni başvurusunun reddi, iznin iptali veya yenileme talebinin olumsuz sonuçlanması, YUKK ve 5901 sayılı Kanun uygulamasında idari işlem niteliğindedir. Bu kararlara karşı yol idari yargıdır; ancak süreç, tebliğ anının doğru saptanmasına ve doğru mahkemenin seçilmesine bağlıdır.
Kararın tebliği ve sürenin başlangıcı
Dava açma süresi, kararın yabancıya veya kanuni temsilcisine usulüne uygun bildirilmesiyle işlemeye başlar. Uygulamada bildirim; adrese tebligat, sisteme yüklenen elektronik bildirim veya il göç idaresinde elden tebliğ şeklinde yapılabilir. Elden tebliğde imzalı belgenin bir örneğinin talep edilmesi, sonradan tarih tartışmasını önler. Tebligatın yabancının anlayabileceği şekilde yapılıp yapılmadığı ve kararın gerekçesinin bildirilip bildirilmediği ayrıca incelenmelidir.
Hangi mahkeme yetkili
- Uyuşmazlık idare mahkemesinde görülür.
- Yetki, kural olarak dava konusu işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yere göre belirlenir; ikamet izni işlemlerinde bu, başvurunun yapıldığı il göç idaresinin bulunduğu yerdir.
- Kararı merkezî bir birim tesis etmişse yetki analizi buna göre yeniden yapılmalıdır.
- Görev ve yetki kamu düzenindendir; mahkeme kendiliğinden inceler.
Yürütmenin durdurulması neden kritiktir
Ret veya iptal kararı çoğu zaman ülkeyi terke davet ya da sınır dışı işlemiyle birlikte gündeme gelir. Bu nedenle iptal talebinin yanında yürütmenin durdurulması istenmeli; telafisi güç zarar başlığı altında ailevi bağlar, eğitim veya çalışma durumu, sağlık koşulları ve ülkeye dönüşün doğuracağı somut sonuçlar belgeyle anlatılmalıdır. Sınır dışı kararlarına ilişkin başvuruların kendine özgü ve daha kısa süreleri ile yürütmeye etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Dosyayı güçlendiren belgeler
- Başvuru formu, randevu kaydı ve idareye sunulan tüm evrakın örnekleri
- Geçerli pasaport, önceki izin kartları ve giriş-çıkış kayıtları
- Adres beyanı ile fiilî ikameti gösteren kira sözleşmesi, fatura ve nüfus kayıtları
- Geçim kaynağını gösteren banka hesap özeti, çalışma izni veya öğrenci belgesi
- Sağlık sigortası poliçesi ve varsa aile birliğini gösteren belgeler
- Reddin dayandığı gerekçeye doğrudan cevap veren açıklayıcı ekler
Gerekçeye göre savunmanın kurulması
Karar, izin şartlarının kaybı, adres denetiminde bulunulamama, sahte belge iddiası veya kamu düzeni değerlendirmesi gibi farklı gerekçelere dayanabilir. Her gerekçe farklı bir ispat düzeni gerektirir: denetimde bulunulamama iddiasında o tarihteki fiilî durum, kamu düzeni gerekçesinde ise ölçülülük ve kişisel durumun bireysel olarak değerlendirilip değerlendirilmediği öne çıkarılır. Genel ifadelerle yetinilmesi, dosyanın ayırt edici yönünü zayıflatır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme içindir; izin türü, kararın gerekçesi ve tebliğ biçimi süreci değiştirir. Dava açma süresi tebliğle işlediğinden, kararı aldığınız anda bir hukukçuyla görüşmeniz gecikmeden yapılmalıdır.