Hakkında sınır dışı etme kararı verilen bir yabancı için ilk kritik eşik, kararın esasını tartışmadan önce doğru merciye ve süresinde başvurmaktır. YUKK sistematiğinde sınır dışı etme kararı bir idari işlemdir; itirazın muhatabı da bu nitelikten çıkarılır. Merci hatası, çoğu zaman esasa hiç girilmeden dosyanın kapanmasına yol açar.
Karar Kimin İşlemi, Kime İtiraz Edilir
Sınır dışı etme kararı valilik tarafından alınır ve ilgiliye, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta kararın gerekçesinin, hukuki sonuçlarının ve başvuru yolu ile süresinin gösterilmesi gerekir. Karar cezai değil idari nitelikte olduğu için, ceza yargısına yapılan başvurular sonuç doğurmaz. İtiraz idari yargıya, yani idare mahkemesine yapılır.
Uygulamada En Çok Görülen Merci Hataları
- Karara karşı yalnızca dilekçe, elektronik başvuru sistemi veya göç idaresine yeniden değerlendirme talebiyle yetinmek; bu tür başvurular yargı yoluna gitme süresini kendiliğinden askıya almaz.
- İdare mahkemesi yerine asliye ceza veya ağır ceza mahkemesine başvurmak.
- Sınır dışı etme kararı ile idari gözetim kararını aynı sanmak. Geri gönderme merkezinde tutulmaya ilişkin idari gözetim kararı ayrı bir karardır ve itiraz mercii de farklıdır; bu ikisi tek dilekçede birleştirildiğinde talepler birbirini gölgeler.
- Avukat vekâletnamesi dosyaya girmeden yapılan başvurularda tebligatın nereye yapıldığının izlenememesi.
Tebliğ Tarihi ve Süre Hesabı
Süre, kararın usulüne uygun tebliğinden işlemeye başlar. Geri gönderme merkezinde bulunan bir kişi bakımından tebliğ tarihi ile ailenin veya avukatın durumu öğrendiği tarih çoğu kez örtüşmez. Bu nedenle dosyanın ilk işi, tebliğ evrakının bir örneğini temin edip tarihini kayıt altına almak olmalıdır. Tebligatın usulsüz yapıldığı iddiası varsa bu husus ayrıca ve gerekçeli biçimde ileri sürülmelidir.
Süresinde yapılan itirazın önemli bir sonucu, yargısal denetim tamamlanmadan sınır dışı işleminin icra edilememesidir. Bu koruma ancak başvurunun doğru mercie ve süresinde yapılmasıyla devreye girer.
Başvuru Öncesi Dosya Hazırlığı
- Karar metni, gerekçesi ve dayanak yapılan kod veya değerlendirme raporu istenir.
- Kişinin Türkiye'deki hukuki statüsü belgelenir: ikamet izni, uluslararası koruma başvurusu, çalışma izni, öğrenci kaydı.
- Aile birliği, sağlık durumu, çocuğun üstün yararı gibi kişisel bağ unsurları belgeye bağlanır.
- Menşe ülkeye ilişkin geri gönderme yasağı iddiası varsa, bu iddia soyut anlatım yerine somut ve tarihli belgelerle desteklenir.
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamında devam eden bir başvuru veya kazanılmış statü varsa dosyaya eklenir.
Ret İhtimaline Karşı İkinci Plan
Başvurunun reddi ihtimali baştan hesaba katılmalı, hangi noktanın kanun yolunda taşınacağı önceden belirlenmelidir. Ayrıca ikamet izni talebi, gönüllü geri dönüş seçeneği ve giriş yasağı kaydının kaldırılması gibi paralel idari yollar ayrı ayrı değerlendirilmelidir; bunlar birbirinin alternatifi olabildiği gibi birbirini zayıflatan beyanlar da doğurabilir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Her yabancının statüsü, tebliğ tarihi ve dosyadaki idari kayıtlar sonucu doğrudan etkilediğinden, karar tebliğ edilir edilmez bir hukukçuyla dosyanın birlikte incelenmesi yerinde olur.