Sınır dışı etme kararlarında hukuki mücadelenin kaderini belirleyen unsur, çoğu zaman kararın gerekçesi değil, itiraz süresinin ne zaman başladığı ve başvurunun doğru mahkemeye yapılıp yapılmadığıdır. 6458 sayılı YUKK bu alanda genel idari usulden ayrılan, belirgin biçimde kısa ve sıkı bir rejim öngörür.
İki Ayrı Karar, İki Ayrı Yol
Uygulamada en sık karıştırılan nokta, sınır dışı etme kararı ile idari gözetim kararının ayrı hukuki işlemler olmasıdır. Sınır dışı kararına karşı idare mahkemesine başvurulurken, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz yolu işletilir. İkisinin tek dilekçede birleştirilmesi ya da birinin diğerinin yerine kullanılması, en dar zaman diliminde en ağır sonucu doğurur. Gözetim kararına itiraz, sınır dışı davası devam ederken de ayrıca ve tekrar tekrar gündeme getirilebilir.
Süre Tebliğle Başlar, Öğrenmeyle Değil
Başvuru süresi kararın ilgiliye, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğinden itibaren işler. Geri gönderme merkezinde tutulan kişiye yapılan tebligatın tarihinin dosyaya doğru geçmemesi, dil bilmeyen kişiye tercüman olmaksızın yapılan bildirim ve tebliğ belgesinin imzalanmaması gibi durumlar, süre tartışmasının merkezine oturur. Bu nedenle avukatın ilk işi tebliğ belgesinin bir örneğini temin etmek olmalıdır.
Dilekçede Mutlaka Yer Alması Gereken Başlıklar
Kanun, bazı hallerde kişinin sınır dışı edilemeyeceğini düzenler. Bu haller ileri sürülmediğinde mahkeme kendiliğinden araştırma yapmayabilir. Dilekçede şu bağlantıların somut belgeyle kurulması beklenir:
- Gönderileceği ülkede karşılaşacağı ciddi risklere ilişkin iddia ve dayanakları
- Aile birliği ve Türkiye'de yaşayan yakınlarıyla bağı gösteren nüfus ve ikamet kayıtları
- Sağlık durumu nedeniyle seyahatin uygun olmadığına dair rapor
- Uluslararası koruma başvurusunun bulunup bulunmadığı ve dosya aşaması
- Kararın dayandığı gerekçenin somut olayla örtüşmediğini gösteren belgeler
Uluslararası Koruma Dosyasıyla Etkileşim
Devam eden bir uluslararası koruma başvurusu, sınır dışı sürecinin işleyişini etkileyebilir. Buna karşılık koruma başvurusunun reddi de kendi içinde ayrı bir itiraz takvimi doğurur. İki dosyanın tarihleri tek bir çizelgede izlenmediğinde, birinde kazanılan aşama diğerinde kaçırılan süre nedeniyle anlamsız hale gelebilir.
Vatandaşlık Başvurusuyla Kesişen Dosyalar
5901 sayılı Kanun kapsamındaki başvuruların reddi ya da işlemin sürüncemede kalması ayrı bir idari dava konusudur ve sınır dışı sürecinin yetkili mahkemesiyle karıştırılmamalıdır. İkamet izninin iptali, vatandaşlık dosyasının ve sınır dışı sürecinin ortak kesişme noktası olduğundan, iptal işleminin tebliğ tarihi ayrıca izlenmelidir.
Bu açıklamalar genel bilgi amaçlıdır ve her dosyanın statüsü farklı bir takvim doğurur. Sürelerin çok kısa olması nedeniyle kararın tebliğ edildiği gün hukuki değerlendirme yapılması önerilir.