Sınır dışı etme sürecinde en sık yapılan hata, tek bir karara karşı tek bir yol olduğunu varsaymaktır. Oysa uygulamada çoğu zaman iki ayrı karar ve iki ayrı merci vardır: sınır dışı etme kararının kendisi ile kişinin idari gözetim altına alınması kararı. Bunlar farklı yargı yollarına tabidir ve biri için hazırlanan dilekçe diğerinde sonuç doğurmaz.
İki Karar, İki Ayrı Merci
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında verilen sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvurulur ve kanunda bunun için kısa, hak düşürücü nitelikte bir süre öngörülmüştür. Bu süre, genel idari dava açma süresinden farklıdır; genel süreye güvenerek beklemek sonucu değiştirir. İdari gözetim kararı ile gözetim süresinin uzatılmasına yönelik işlemler ise sulh ceza hâkimliğinin denetimine tabidir. Vatandaşlık talebiyle ilgili işlemlerde 5901 sayılı Kanun uygulanır ve uyuşmazlık yine idari yargıda görülür.
Belge Listesi Yetkiyi Nasıl Etkiler
Dosyaya sunulacak belgeler yalnızca esasa değil, yetki tartışmasına da doğrudan etki eder. Kararı hangi valiliğin verdiği, tebliğin nerede yapıldığı ve kişinin hangi geri gönderme merkezinde bulunduğu, yer yönünden yetkili idare mahkemesinin belirlenmesinde okunur. Bu nedenle tebliğ tutanağının okunaklı bir örneği, karar metninin tamamı ve varsa geri gönderme merkezi kayıtları ilk gün temin edilmelidir.
Temsil ve Tebligat Zinciri
Yabancının kendisi, yasal temsilcisi veya avukatı başvuru yapabilir. Uygulamada dosyaların bir kısmı, vekâletnamenin geri gönderme merkezinde usulüne uygun düzenlenememesi nedeniyle sürenin son gününe sıkışır. Yurt dışında düzenlenen vekâletnamelerde onay ve tercüme zinciri ayrıca zaman alır. Tebligatın kişiye anlayacağı dilde yapılıp yapılmadığı, tercüman bulundurulup bulundurulmadığı da usul denetiminin konusudur.
Tekrarlanan Usul Hataları
- Sınır dışı kararına karşı gözetim için öngörülen mercie başvurmak
- Süreyi genel idari dava süresi sanarak geç dilekçe vermek
- Uluslararası koruma başvurusunun durumunu dosyaya hiç yansıtmamak
- Tercüme edilmemiş yabancı dildeki belgeleri olduğu gibi sunmak
- Aile birliği, sağlık durumu veya çocuğun üstün yararına ilişkin belgeleri sonraki aşamaya bırakmak
İlk Yirmi Dört Saatte Toplanacaklar
- Karar metni, tebliğ tutanağı ve tebliğ tarihi.
- Pasaport, ikamet izni veya koruma başvurusuna ilişkin tüm kayıtlar.
- Türkiye'deki aile bağlarını, çalışma ve öğrenim durumunu gösteren belgeler.
- Sağlık raporları ve geri dönüş halinde ortaya çıkacak riske ilişkin deliller.
- Vekâletname ve tercüme evrakı için ayrı bir takvim.
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir. Kişinin statüsü, kararın gerekçesi ve dosyadaki koruma talepleri sonucu belirgin biçimde değiştirebilir; süre çok kısa olduğundan tebliğ günü içinde hukuki destek alınması önerilir.