Yabancı bir çalışanın istihdamında sürecin tıkandığı yer genellikle esasa ilişkin bir engel değil, belgelerin biçimsel eksikliğidir. Başvuru dosyası tamamlanmadan sunulduğunda talep hiç değerlendirilmeden iade edilir; bu da hem işveren hem çalışan bakımından takvim kaybı anlamına gelir.
Başvurunun Muhatabı ve İzin Türü
Çalışma izni başvuruları, izin türüne göre yurt içinden işveren aracılığıyla ya da yurt dışından temsilcilikler üzerinden yapılır. YUKK kapsamındaki ikamet izni ile çalışma izni birbirinden farklı kurumsal süreçler olduğu hâlde uygulamada sıkça karıştırılır. Bu nedenle ilk adım, kişinin mevcut statüsünün ve talep edilen izin türünün net biçimde belirlenmesidir. 5901 sayılı Kanun kapsamında vatandaşlık başvurusu düşünülüyorsa, çalışma izniyle geçirilen sürelerin nasıl kayda geçtiği baştan izlenmelidir.
Belgelerin Biçimsel Denetimi
Dosyada yer alan yabancı kaynaklı belgeler bakımından yalnızca içerik değil, doğrulanabilirlik de aranır. Aşağıdaki kontroller başvurudan önce tamamlanmalıdır:
- Pasaportun geçerlilik süresi ile talep edilen izin süresinin uyumu
- Diploma ve mesleki yeterlilik belgelerinin denklik ya da tanınma durumu
- Yurt dışında düzenlenen belgelerde apostil şerhi veya konsolosluk onayı
- Yeminli tercüman çevirisi ve noter onayı
- İş sözleşmesinde görev tanımı, süre ve ücretin açıkça yer alması
- İşyerine ait güncel sicil ve mali belgelerin dosyaya eklenmesi
Ret ve Eksik Bildirimi Karşısında İzlenecek Yol
Olumsuz sonuçlanan başvurularda iki farklı durum ayrılmalıdır. Eksik belge nedeniyle işleme alınmama, esasa ilişkin bir ret değildir ve eksiklik giderilerek yeni başvuru yapılabilir. Buna karşılık esasa ilişkin ret kararı için öngörülen idari itiraz yolu süreye tabidir; itiraz sonucu da olumsuzsa idari yargıda iptal davası açılabilir. Sınır dışı etme gibi YUKK kapsamındaki bazı kararlar için özel dava süreleri öngörüldüğünden, kararın tebliğ tarihi mutlaka belgelenmelidir.
Usule Aykırı İşlemin Yol Açtığı Kayıplar
- Tebligata esas adresin bildirilmemesi nedeniyle kararın öğrenilememesi
- Onaysız veya süresi geçmiş belgelerin dosyaya konulması
- İtiraz yolu tüketilmeden doğrudan dava açılması
- Aynı kişi için farklı izin türlerine eş zamanlı başvuru yapılması
- İzin süresi bitmeden uzatma talebinin zamanında iletilmemesi
Buradaki açıklamalar genel yönlendirme sağlamak içindir. Kişinin uyruğu, mevcut ikamet statüsü ve çalışacağı sektör başvuru koşullarını değiştirdiğinden, dosya hazırlanmadan önce güncel mevzuat çerçevesinde hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.