Türk vatandaşlığının yatırım yoluyla kazanılmasına ilişkin başvurular, belge yoğun ve çok aşamalı bir süreç izler. Taşınmaz edinimi, sermaye yatırımı ya da istihdam koşuluna dayanan başvurularda, dosyanın reddedilmesi hâlinde başvurucunun elindeki yol idari yargıdır. Ancak dava açmadan önce, işlemin niteliğinin ve hangi makam tarafından tesis edildiğinin doğru saptanması gerekir.
İşlemin Niteliği Yolu Belirler
5901 sayılı Kanun kapsamında vatandaşlığın istisnai yoldan kazanılması, idarenin takdirini içeren bir süreçtir. Buna karşılık takdir yetkisinin bulunması, işlemin yargısal denetim dışında olduğu anlamına gelmez; idare, takdirini hukuka ve kamu yararına uygun kullanmak zorundadır. Başvuru dosyasındaki bir belgenin hiç değerlendirilmediği, yatırım tutarının hatalı hesaplandığı ya da olumsuz görüşün somut bir dayanağının bulunmadığı gösterilebiliyorsa, dava anlamlı hâle gelir. Reddin gerekçesi bildirilmemişse, önce bilgi edinme yoluyla gerekçenin talep edilmesi dosyayı güçlendirir.
İkamet ve Vatandaşlık İşlemlerinin Ayrımı
YUKK kapsamındaki ikamet izni, sınır dışı etme ve idari gözetim kararları ile 5901 kapsamındaki vatandaşlık işlemleri farklı rejimlere tabidir. Sınır dışı kararına karşı öngörülen özel ve kısa süreli itiraz yolu ile vatandaşlık reddine karşı açılacak iptal davasının süresi aynı değildir. İki süreç aynı kişi hakkında eşzamanlı yürüyebileceğinden, hangi tarihte hangi dosya için işlem yapılacağının tek bir takvimde tutulması gerekir.
Yetkili Mahkeme Sorunu
İdari yargıda yetki, kural olarak dava konusu işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yer mahkemesine göre belirlenir. Vatandaşlık başvurularında karar merkezî düzeyde alındığından, dava çoğu kez başvurucunun oturduğu ilden farklı bir yerde açılır. Yanlış yerde açılan dava yetkisizlikle sonuçlanır ve dosyanın gönderilmesi süreci uzatır. Yabancı başvurucular bakımından ayrıca tebligat adresinin doğru bildirilmesi ve vekâletnamenin usulüne uygun düzenlenmesi önem taşır.
Delil Eksikliğinin En Sık Görüldüğü Noktalar
- Yatırımın uygunluğuna ilişkin ilgili bakanlık ya da kurum yazısının dosyaya konulmaması
- Taşınmaz alımında tapu kaydındaki devir şerhinin ve değerleme raporunun sunulmaması
- Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme ve apostil şartını karşılamaması
- Sermayenin yurt dışından getirildiğini gösteren banka transfer kayıtlarının eksikliği
- Aile bireyleri için yapılan başvurularda bağın ispatına yönelik nüfus belgelerinin yetersizliği
Belgelerin çevirisi ve tasdiki konusundaki eksiklikler, esasa ilişkin güçlü bir dosyanın dahi şekil yönünden zayıflamasına neden olur. Dava aşamasında bu eksikliklerin tamamlanması mümkün olsa da, idari aşamada yapılmayan sunumun sonradan yapılması işlemin tesis edildiği andaki hukuka uygunluk değerlendirmesini her zaman etkilemeyebilir.
Yürütmenin Durdurulması Talebi
Ret işlemine bağlı olarak ikamet statüsü de etkileniyorsa, iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması istenmelidir. Talebin gerekçesinde, telafisi güç zararın somut olarak nasıl doğacağı anlatılmalıdır.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; başvurunun türü, yatırımın yapısı ve ret gerekçesi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, tebliğ tarihinden itibaren gecikmeden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.