Yabancılar hukukunda ret kararlarının tamamı aynı usule tabi değildir. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamındaki bir başvurunun reddi ile 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki ikamet veya sınır dışı işlemleri, farklı süre ve merci rejimlerine tabidir. Bu ayrım yapılmadan atılan adım süre kaybıyla sonuçlanır.
Ret Kararının Niteliğini Belirleyin
- Yatırım yoluyla vatandaşlık başvurusunun reddi bir idari işlemdir ve idari yargıda iptal davasına konu olur.
- İkamet izni talebinin reddi de idari işlemdir; ancak kişinin ülkedeki kalış durumunu doğrudan etkilediğinden ivedilik taşır.
- Sınır dışı etme kararı, kanunda öngörülen çok daha kısa ve özel bir dava süresine tabidir.
- Uygunluk belgesi aşamasındaki eksiklik yazıları kural olarak kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliği taşımayabilir; bu durumda dava değil, eksikliğin tamamlanması gündeme gelir.
Süre ve Yetki
- İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca genel dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür ve tebliğ tarihinden işlemeye başlar.
- Sınır dışı gibi özel süre öngörülen işlemlerde genel süreye güvenmek hatalıdır.
- Yetkili mahkeme, dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir; merkezî idare birimlerince tesis edilen işlemlerde bu yer buna göre belirlenir.
- İşleme karşı üst makama başvurulması hâlinde sürenin nasıl işleyeceği kanunda ayrıca düzenlenmiştir; bu yol seçilecekse süre etkisi baştan hesaplanmalıdır.
Tebligat Sorunu Bu Dosyalarda Kritiktir
Yurt dışında bulunan başvurucular bakımından tebligatın ne zaman ve nasıl yapıldığı, dava süresinin başlangıcını doğrudan belirler. Yabancının Türkiye adresinde bulunmadığı dönemde yapılan tebligat, usulüne uygun ise süreyi işletir. Vekâletname ile temsil edilen dosyalarda tebligatın vekile yapılması esastır. Elektronik başvuru sistemleri üzerinden yapılan bildirimlerde ise sistem kayıtları delil niteliği taşır ve ekran görüntüsüyle birlikte saklanmalıdır.
İptal Talebinin İçeriği
İptal davasında iddia, işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından hangisi bakımından hukuka aykırı olduğu üzerinden kurulmalıdır. Yatırım şartının sağlandığı iddiasında taşınmaz tapu kaydı, banka bloke yazısı, uygunluk belgesi yazışmaları ve resmî kurum görüşleri dosyaya eklenmelidir. Ayrıca yürütmenin durdurulması istemi, telafisi güç zarar gerekçesi somutlaştırılarak ayrı başlık altında talep edilmelidir.
Paralel Süreçler
Vatandaşlık başvurusunun reddi, ikamet izni sürecini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İki dosyanın takvimleri ayrı tutulmalı, birinin sonucu beklenirken diğerinin süresi kaçırılmamalıdır.
Hatırlatma
Bu açıklamalar genel bilgi amaçlıdır ve başvuru türüne göre süreler değişebilir. Ret kararı tebliğ edildiğinde süre işlemeye başladığından, değerlendirmeyi gecikmeden bir hukukçuyla yapmanız önerilir.