Manevi tazminat, "acı, üzüntü, ızdırap" gibi soyut zararların parasal karşılığıdır. Tutarın belirlenmesi, hâkimin takdir yetkisinde olup belirli kıstaslar gözetilir.
Hukuki Dayanak
- TBK m.49 ve 56: Haksız fiilden manevi tazminat.
- TMK m.25: Kişilik haklarına saldırıdan manevi tazminat.
- TBK m.58: Bedensel zararda manevi tazminat (ağırlaştırılmış).
Yargıtay HGK Kıstasları
- Tarafların sosyo-ekonomik durumu: Mağdur ve fail, ekonomik gücüne göre.
- Olayın oluş şekli ve ağırlığı.
- Kusur durumu: Bilinçli mi, taksirli mi.
- Mağdurun yaşı, sosyal konumu.
- Mağdurun ölçüsünde acı yaşama ihtimali.
- Olayın toplumsal etkileri.
- Hakkaniyet ölçütü: Tarafları cezalandırmayacak ama mağduru tatmin edecek tutar.
Tipik Tutar Bantları (Yaklaşık)
- Ölüm: 100.000 - 500.000 TL (yakının durumuna göre).
- Ağır bedensel zarar (engellilik): 50.000 - 300.000 TL.
- Hafif yaralanma: 10.000 - 50.000 TL.
- Hakaret/kişilik haklarına saldırı: 5.000 - 100.000 TL.
- Cinsel saldırı mağduru: 50.000 - 500.000 TL.
Yargıtay HGK ve 4. HD — Yerleşik Yaklaşım
HGK ve 4. HD, manevi tazminatın "caydırıcı ama orantısız olmayan" bir tutarda belirlenmesini, tarafların sosyo-ekonomik dengesinin gözetilmesini, hakkaniyetin başlıca ölçüt olduğunu istikrarlı şekilde benimser.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
"Cezalandırıcı Tazminat" Kavramı
Anglosakson hukukundaki "punitive damages" Türk hukukunda doğrudan yer almaz; ancak ağır kusurlu eylemde manevi tazminat tutarı yüksek belirlenebilir.
Faiz
- Manevi tazminata dava tarihinden itibaren faiz uygulanır (yerleşik içtihat).
- Faiz oranı: yasal/ticari faiz.
Pratik Tavsiyeler
- Olay öncesi/sonrası psikolojik durum belgelenmeli.
- Tedavi raporları (psikiyatri, anti-depresan kullanımı).
- Sosyal-iş yaşamı etkilerinin belgelenmesi.
- Failin kusur durumu ve önceki davranışları.
- Hâkime sosyo-ekonomik durum analizi sunulmalı.
Manevi tazminat hesabı somut olaya göre değişir. Tazminat hukuku avukatı ile yürütülmelidir.