6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK), yabancıların Türkiye'de ikamet iznini düzenler. İznin reddi durumunda yabancının itiraz hakkı vardır.
İkamet İzni Türleri
- Kısa dönem ikamet izni (turistik, eğitim, çalışma).
- Aile ikamet izni.
- Öğrenci ikamet izni.
- Uzun dönem ikamet izni (8 yıl + şartlar).
- İnsani ikamet izni (özel durumlar).
- İnsan ticareti mağduru ikamet izni.
Red Sebepleri (YUKK m.31-44)
- Belge eksikliği veya sahte belge.
- Maddi yeterlilik eksikliği.
- Sağlık sigortası eksikliği.
- Adres beyanının uygun olmaması.
- Ülkeye giriş yasağı bulunması.
- Kamu güvenliğine tehdit.
- Suç geçmişi.
- Vize ihlali.
İtiraz Yolu
- Red kararına 10 gün içinde Göç İdaresi'ne idari itiraz.
- İdari itiraz reddedilirse 60 gün içinde idare mahkemesi.
- Yürütmeyi durdurma talebi.
- Karar idare mahkemesinden; istinaf-temyiz yolu.
- İç hukuk yolları tükendikten sonra AYM.
İnsani İkamet İzni
YUKK m.46 — sıralı koşullarda verilebilir:
- Çocuğun üstün yararı.
- Türkiye'den çıkışında tehlike altında olma.
- Ağır sağlık durumu, yaş, hamilelik.
- Suç mağduru olma.
- Olağandışı durumlar.
Aile Birliği Hakkı
- YUKK m.34 — Türk vatandaşı veya ikamet sahibinin eşi/çocuğu için aile ikameti.
- Yabancı eşin red kararı, aile birliğine müdahale niteliğinde olabilir.
- AİHS m.8 — özel ve aile hayatına saygı.
- AYM bireysel başvurularda sıkça başarılı dayanak.
Danıştay 10. Dairesi — Yerleşik Yaklaşım
Danıştay 10. Dairesi, ikamet izni reddinde orantılılık ve makul gerekçe, aile birliği, çocuğun üstün yararı kıstaslarını gözetir; salt biçimsel sebeplerle red kararlarının haksız olabileceğini benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
"Çıkış Yasağı" Bulunması
- Türkiye'ye giriş yasağı (V69, V70 gibi kodlar).
- Yasakı aşma süresi (genelde 5 yıl).
- Yasakın kaldırılması talebi (özel başvuru).
- İdari yargı yolu ile yasakın iptali.
Pratik Tavsiyeler
- Red sebebini kararda dikkatlice okuyun.
- 10 gün içinde Göç İdaresi'ne idari itiraz.
- Eksik belgeleri tamamlayın.
- Aile durumu, sağlık, çocuk durumu için belge.
- İdari itiraz reddedilirse 60 gün içinde idare mahkemesi.
- Yürütmeyi durdurma talebi şart.
İkamet izni dosyaları aile geleceğini etkiler. Yabancılar hukuku avukatı önerilir.