Tenkis davası, mirasbırakanın saklı paya tecavüz eden ölüme bağlı tasarrufları (vasiyet) veya sağlararası kazandırmalarının (bağış vb.) iptaliyle saklı paylı mirasçının payının yeniden düzenlenmesi için açılan davadır.
Saklı Pay Oranları (TMK m.506)
- Altsoy: Yasal payın 1/2'si
- Anne-baba: Yasal payın 1/4'ü
- Sağ kalan eş:
- Altsoy ile birlikte: Yasal payın tamamı
- Anne-baba zümresi ile birlikte: Yasal payın tamamı
- Üçüncü zümre veya tek başına: Yasal payın 3/4'ü
Kardeşlerin saklı payı 2007 değişikliği ile kaldırılmıştır.
Tenkise Tabi Tasarruflar (TMK m.565)
- Vasiyet ile yapılan kazandırmalar
- Miras sözleşmesi ile yapılan kazandırmalar (vazgeçilmemişse)
- Sağlararası kazandırmalar (bağış, denkleştirme dışı kazandırma)
- Açıkça tenkise tabi tutulamayacağı belirtilmemiş kazandırmalar
Tenkis Sırası (TMK m.570)
Önce ölüme bağlı kazandırmalar (vasiyet), sonra sağlararası kazandırmalar (en yenisi en önce) tenkis edilir.
Hak Düşürücü Süre (TMK m.571)
- Saklı paylı mirasçı, payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl
- Her hâlde mirasın açılmasından itibaren 10 yıl
Yargıtay HGK Yaklaşımı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mirasbırakanın "satış" görüntüsünde aslında bağışlama niteliğinde tasarrufları (muris muvazaası) varsa, bu işlemlerin de tenkis kapsamında değerlendirilebileceğini, ancak muris muvazaası davasının daha kapsamlı sonuçlar doğurabileceğini vurgulamıştır.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Tenkis vs. Muris Muvazaası
Tenkis davası tasarrufu tamamen iptal etmez; saklı pay oranını korur. Muris muvazaası ise tasarrufun tamamen iptalini sağlar. Saklı pay sahibi, koşullara göre her iki davayı da açabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli: Asliye Hukuk Mahkemesi
- Yetkili: Mirasbırakanın son yerleşim yeri
Tenkis hesaplamaları teknik bilirkişi gerektirir. Miras hukuku avukatı desteği önemlidir.