Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/2723 K.2026/1660

Mahkeme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

- KARAR -

Dava, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

... ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan çekişmeli taşınmaz bölümleri yörede 1972 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakılmıştır.

Davacı vekili; ... ili, ... ilçesi, ... Köyünde bulunan ve 323 nolu parselin kuzeyinde yer alan dava dilekçesine ekli krokide (A) harfi gösterilen 13.642, 74... 'lik taşlık alanın müvekkili tarafından emek ve mesai harcanarak imar-ihya edildiğini ve zirai faaliyette bulunmak suretiyle 20 yıldan fazla süredir davasız ve aralıksız olarak malik sıfatıyla zilyetliğinde bulundurduğunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713. maddesinde belirtilen olağanüstü zamanaşımı yoluyla taşınmaz edinmenin şartlarının gerçekleşmiş olduğunu ileri sürerek dava konusu yaptıkları bu alanların müvekkili adına tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Maliye Hazinesi temsilcisi; açılan davayı kabul etmediklerini, davanın reddine karar verilerek dava konusu taşınmazın Hazine adına tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiş, davalı ... Köyü Tüzel Kişiliği davaya cevap vermemiştir. Davalı ... ve davalı ... Belediye Başkanlığı vekilleri, davacı lehine zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığının araştırılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemenin 07.07.2015 tarihli ve 2014/509 E., 2015/656 K. sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiş, kararın Hazine temsilcisi ve davalı ... vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay Kapatılan 16.Hukuk Dairesinin 19.04.2021 tarihli ve 2019/1592 E., 2021/3770 K. sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazın imar planı kapsamına alınıp alınmadığı ve imar planı kapsamına alınmış ise imar planının hangi tarihte kesinleştiği ilgili belediye başkanlığından sorulup imar uygulamasına ilişkin 1/1000 ölçekli plan getirtilerek çekişmeli taşınmazın bu plandaki konumunun belirlenmesi,

dava tarihinden ya da taşınmazın dava tarihinden önce kesinleşmiş imar planı kapsamında kaldığının anlaşılması halinde imar planının onay tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafının tarihleri açıkça yazılmak suretiyle ...

Genel Müdürlüğünden getirtilerek dosya arasına konulması, mahallinde tekrar keşif yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği hususlarına değinilerek karar bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın tapulama işlemleri sırasında taşlık olması nedeniyle tapulama harici taşlık alan olarak bırakıldığı ve ...

Tapu Müdürlüğünün 27.08.2014 tarih ve 5798 yevmiye sayılı yazısı ile tapulama harici taşlık alandan idari yoldan 338 nolu parsel olarak tescil edildiği, malik hanesine "davalıdır" ibaresinin yazıldığı, davacı tarafından para ve emek sarf edilerek imar ve ihyalarının tamamlandığı ve yaklaşık 22 yılı aşkın süredir davacının nizasız ve fasılasız zilyetliğinde bulunduğu, nitekim harita bilirkişisinin de raporunda 1984 yılından itibaren imar ihyaya başlandığı (mevcut görüntüler esas alındığında), o tarihten itibaren taşınmaz üzerinde tarımsal faaliyet ile birlikte emeğe dayalı çalışmanın olduğunu belirttiği, taşınmazın orman ve mera olmadığı,

kuru tarım arazisi niteliğinde bulunduğu, davacı lehine 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 7 13... sayılı Yasa'nın 17. maddesinde belirtilen koşulların oluştuğu gerekçesiyle davanın Hazine yönünden kabulü ile; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 338 parsel sayılı taşınmazın davalı Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile tarla vasfı ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, ilçe ve Büyükşehir Belediyelerine karşı açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmiştir.

Ne var ki; Mahkemece yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de; bozmaya uyulduğu halde gerekleri tam olarak yerine getirilmemiş, çekişmeli taşınmaz bölümlerinin niteliği ve üzerlerinde sürdürülen zilyetlikle edinim koşullarının davacı lehine oluşup oluşmadığı kesin olarak belirlenmemiştir.

Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, toplulaştırma çalışması sonucu oluşan 1 08... parsel sayılı taşınmaza ait tedavüllü tapu kayıtları (ilk oluşumundan itibaren tüm tedavülleri takip edilebilecek şekilde okunaklı tapu kütük sayfaları ile birlikte) getirtilerek dosya arasına konulmalı, güncel tapu kayıtlarına göre taşınmaz malikleri ile taşınmazların dava dışı şahıslar adına kayıtlı olup olmadığı araştırılmalı, çekişmeli taşınmaza ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile ...

Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmaz bölümünün bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları olduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle dava tarihi olan 2014 yılından 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına alınmalıdır.

Bundan sonra; mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi ve taraf tanıkları ile daha önceki keşifte yer almayan 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisi ve fen bilirkişi huzuruyla keşif icra edilmeli, Mahkemenin taşınmazın konumu ve niteliğine ilişkin gözlemi tutanağa geçirilmeli, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, taşınmazın imar-ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği,

imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği hususunda yerel bilirkişi ve tanıklardan maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, yerel bilirkişi ve tanık beyanları arasında çelişki bulunduğu takdirde yüzleştirme yapılmak suretiyle aykırılık giderilmelidir.

Üç kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde değerlendirilerek çekişmeli taşınmazın toprak yapısı, eğimi, bitki desenini açıklayıp tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş somut verilere dayalı ayrıntılı rapor alınmalıdır.

Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden hava fotoğrafları ve uydu fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmazda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; fen bilirkişisine temyize konu 338 parsel sayılı taşınmazın toplulaştırma sonucunda hangi parsellere gittiği ve dava konusu edilen alan ile çakıştırılarak keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli rapor ve harita düzenlettirilmeli; toplanan deliller değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu yönler göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonunda yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

Kabule göre de, toplulaştırma sonucu oluşan çekişmeli 1 08... parsel sayılı taşınmazın Hazine adına kayıtlı olduğunun anlaşılması halinde tapu iptali ve tescili, dava dışı üçüncü bir kişi adına kayıtlı olduğunun anlaşılması halinde ise toplulaştırmaya dayanak teşkil edecek idari işlemin ayakta olduğu gözetilerek tespit hükmü kurulması gerektiği düşünülmek suretiyle sonucuna göre karar verilmelidir.