Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/10072 K.2012/14643

Dava, davacıların murisinin davalılardan işverene ait işyerinde 01.06.2006 – 21.08.2006 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılardan SGK Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

506 sayılı Yasanın 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Dosya kapsamına göre; davacılar murisinin, 01.06.2006 tarihinden, 27 ... 190 plakalı araç ile, Zile İlçesi istikametinden, Çekerek İlçesi istikametine doğru seyir halinde iken trafik kazası yaparak vefat ettiği 21.08.2006 tarihine kadar, davalı işveren nezdinde çalıştığının tespiti istemine ilişkin olduğu; Mahkemece, telefon kayıtları ile 27 ... 190 plakalı aracın trafik kaydındaki maliki ile, davalı işverenden aldıkları yemi davacıların murisinin getirdiğini beyan eden tanık beyanlarına göre karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği yöntemince araştırılmalı, zabıta marifetiyle aynı yörede komşu ve benzeri işleri yapan başka işverenler ile, bu işverenlerin çalıştırdığı ve bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davacıların murislerine yönelik iş kazası nedeniyle açılmış bulunan davanın olup olmadığı, varsa, akıbeti araştırılmalı, davacıların murislerinin vefat ettiği trafik kazasına ilişkin soruşturma dosyasının, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığından getirtilerek dosya kapsamına alınmalı, Pazar Üzümören Belediyesi hal çıkış makbuzunda hal çıkışı yapan tüccar kısmında bulunan ... ile 27 ...

190 plakalı aracın trafik kaydındaki sahibi ...’un beyanında geçen ...’ın açık kimlik ve adres bilgileri tespit edilip tanık sıfatıyla beyanlarının alınarak 27 ... 190 plakalı aracın fiilen kimin adına çalıştırıldığı tespit edilmeli, davacılar murisinin çalıştığı dava edilen döneme ilişkin 27 ... 190 plakalı araç ile trafik cezası bulunup bulunmadığı, 27 ...

190 plakalı aracın dava edilen döneme ilişkin sigorta poliçesi olup olmadığı araştırılmalı, yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılıp, uyuşmazlık konusu yönler, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; tüm kanıtlar değerlendirilerek karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalılardan SGK Başkanlığı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.