Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/5542 K.2024/7609

Taraflar arasındaki rücuan tazminat davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı Kurum ve davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Kurum ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı işveren Kargo adına işlem gören işyeri sigortalılarından ... 'ın 16.10.2014 tarihinde iş kazası sonucu vefat ettiğini, kaza nedeni ile sigortalıya 9641,35 TL hastane masrafı ve 305.683,42 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, toplam kurum harcamasının 315.324,77 TL olduğunu, Kurumca davalılardan işveren ... Kargo'nun %60 diğer davalı ... Belediyesinin %40 kusurlu olduğunun tespit edildiğini, Kurum zararından %50'sine tekabül eden kısmın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde özetle. Kurumda işlem gören ... Kargo .... Şirketi adına işlem gören işyeri sigortalılarından ... ...'ın 16.10.2014 tarihinde iş kazası geçirdiğini, kaza nedeniyle sigortalının hak sahibi Kumru ...'a 62.145,97 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, sigortalı ...'ın vefatı nedeniyle önceki hak sahiplerine bağlanan gelirlerin tahsili için açılan rücuan alacak davasının ...

3. İş Mahkemesinde 2016/178 E. sayılı dosyasında görüldüğünü, alınan bilirkişi raporunda davalıların kusur oranının %75 olarak belirlendiğini, tüm bu nedenlerle fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla tahkikat sonucunda davalının sorumlu olacağı kurum zararı miktarı tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere şimdilik %75 kusura tekabül eden 46.609,48 TL peşin sermayenin yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Kargo ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı belediyenin yaptığı sözleşme gereğince sözleşme gereğince yeteri kadar işçi çalıştırdığını ve davacı ...'ın vefatına sebep olan olayın sözleşmeli işçi çalıştırdıkları dönemde meydana geldiğini ve vefata sebep veren olayda müvekkil şirketin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, ...

Büyükşehir Belediyesinin işçi alımındaki durumu işçilerin nerede ve nasıl çalışacağına karar verme durumu ile aynı olduğunu ve ... Büyükşehir belediyesi müvekkili şirket işçşisi olarak çalışan işçilerin görevlendirme ve çalıştırma hakkında tek başına söz sahibi olmadığını, müvekkili işçilerin nerede ve nasıl çalışacağı ile ilgili bir tasarrufun olmadığını, davaya konu ... işçi ...'ın ölümüne sebep olan iş için de işçinin yönlendirilmesi ...

Büyükşehir Belediyesi tarafından yapıldığını, yaptığı işin tehlikelerini ve risklerini bilebilecek durumda olan müteveffanın işçilerin işlerini yaparken davranış ve kusurlarından dolayı kendilerinin ve diğer kişilerin sağlık ve güvenliğini olumsuz etkilenmemesi için göstermesi gereken azami dikkati değil asgari dikkati bile göstermediğini, ihtiyati tedbirin de hukuka uygun olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde özetle; ...'ın müvekkili belediye personeli olmadığını ve müvekkili ile idare arasında işçi işveren ilişkisinin bulunmadığını, diğer davalı şirket ile aralarında bir alt işverenlik durumu olmadığını, sorumluluğun yüklenici firmaya ait olacağının hüküm altına alındığını, iş kazasının oluşumuna etken kusur oranlarının saptanmasına yönelik incelemede ihlal edilen mevzuat hükümleri, zararlı sonuçların önlenmesi için koşulların taraflara yüklediği özen ve dikkat yükümüne aykırı davranışı doğurduğu sonuçların ayrıntılı olarak irdelenip kusur aidiyet ve oranları gerekçeleri ile ortaya konulması gerektiğini davaya itiraz ettiklerini ve davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dosya 2016/178 Esas sayılı dosyası yönünden davanın kabulüne, 229.262,56 TL PSD'nin tahsis ve onay tarihinden, 7.231,01 TL Hastane masrafının sarf ve ödeme tarihinden itibaren, işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,

Birleşen dosya 2018/116 Esas dosyası yönünden davanın kabulü ile 46.609,48 TL PSD'nin tahsis ve onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı Kurum vekili; iş kazasının oluşumunda işverenin kusurunu arttıracak daha bir çok somut olayın sıralanabileceğini, buna rağmen asıl kusurun işverende olması yasal bir zorunluluk iken aksine kusur dağılımını esas alan Mahkeme kararının bozulması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

2.Davalı ... Kargo .. Ltd. Şti. vekili; Mahkeme kararının hukuka ve hukukun genel ilkelerine aykırı olup reddi gerektiğini, bilirkişi raporunda %10 artırım, indirim oranları hesaplanırken tenzilatlarında çelişkiler mevcut olup hesapta kaymalar meydana geldiğini, AYİM tablosuna göre bir hesaplama yapılacaksa da davacının kaza sırasında 25 yaşında olup tabloda kadınlar için öngörülen evlenme olasılık tablosuna göre davacı eş ... ... 'ın evlenme ihtimalinin %40 olarak hesaplanması gerektiğini, yapılan itirazların yeniden değerlendirilmesi konusunda Mahkeme tarafından hiç bir değerlendirme yapılmadan olduğu gibi kabul edilip itirazların sonuçsuz kaldığını, Mahkemenin hem esas dosyada hem birleşen dosyada hükmedilen her bir kaleme itiraz ettiklerini belirterek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

3.Davalı ... vekili; idare aleyhine açılan davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, diğer davalı şirket ile belediye arasında bir alt işverenlik ilişkisi bulunmadığını, doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenicinin sorumlu olduğunu, iş kazasının oluşumuna etken kusur oranlarının saptanmasına yönelik incelemede ihlal edilen mevzuat hükümleri zararlı sonuçların önlenmesi için koşulların taraflara yüklediği özen ve dikkat yükümüne aykırı davranışın doğurduğu sonuçların ayrıntılı olarak irdelenip kusur aidiyet ve oranlarının gerekçeleriyle ortaya konulması gerektiğini,

iş kazasında ilgililerin kusur durumları belirlenirken kaçınılmazlığın da göz önünde bulundurulması ve belirlenen kaçınılmazlık payından işverenin sorumlu tutulmaması gerektiğini, delillerin takdir ve değerlendirilmesinde yanılgıya düşen ve eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmişir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı şirket vekili; cevap ve istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili; cevap ve istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5510 sayılı Kanunun “İş Kazası ve Meslek Hastalığı İle Hastalık Bakımından İşverenin ve Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu” başlıklı 21 inci maddesine göre; İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. Anılan madde ile davalıların Kurumun rücu alacağından sorumluğu ancak kusurunun varlığı halinde mümkündür.

Kusur raporlarının, 5510 sayılı Kanun'un 2 nci, 4857 sayılı Kanun'un 77 nci ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nün 2 vd maddelerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir. 4857 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi. “İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler.

İşverenler, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar...” düzenlemesini içermektedir.

Anılan düzenleme, işçiyi gözetim ödevi ve insan yaşamının üstün değer olarak korunması gereğinden hareketle; salt mevzuatta öngörülen önlemlerle yetinilmeyip, bilimsel ve teknolojik gelişimin ulaştığı aşama uyarınca alınması gereken önlemlerin de işveren tarafından alınmasını zorunlu kılmaktadır.

İş kazasının oluşumuna etken kusur oranlarının saptanmasına yönelik incelemede; ihlal edilen mevzuat hükümleri, zararlı sonuçların önlenmesi için koşulların taraflara yüklediği özen ve dikkat yükümüne aykırı davranışın doğurduğu sonuçlar, ayrıntılı olarak irdelenip, kusur aidiyet ve oranları gerekçeleriyle ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Eldeki davada, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı asıl işveren ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının %25, alt işveren ... Kargo .... Otom. Tem. ve Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin %50, sigortalının % 25 oranında kusurlu olduğunun tespiti üzerine davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan kusur incelemesi yetersiz bulunmuş olup alınan bilirkişi raporunun oluşa uygun olmayacak şekilde soyut nitelikte olduğu anlaşılmaktadır.

2.Mahkemece, öncelikle kazanın ne şekilde meydana geldiği açık ve net olarak ortaya konulmalı, sigortalının 16.10.2014 tarihinde, stabilize yolu genişletme çalışmalarında, traktör kepçe operatörü olarak çalıştığı sırada, kullandığı kepçenin kontrolünü kaybederek şarampole yuvarlanması ve ağır yaralanması sonucunda vefatı şeklinde gerçekleşen olay ile ilgili olarak yapılan ceza soruşturmasında, kişinin kullandığı kepçenin direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu kaza yaparak öldüğü,

ölümünde bir başkası üzerine atfı kabil kusur bulunmadığı gerekçelerine dayalı olarak kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği anlaşılmakla, eldeki davada, iş kazasının ne şekilde meydana geldiği, kazanın oluşmasını önleyecek şekilde işverence hangi tedbirlerin alınması gerektiği konularında ayrıntılı araştırma yapılmalı, konuya ilişkin tazminat dosyasının akıbeti araştırılarak işbu dosyaya celp edilmeli, dosya içeriğindeki tanık beyanları ve bilirkişi raporu incelenmeli, ceza dosyası ile aradaki çelişkileri gidermeye yönelik olarak somut olayın oluş şartlarına uygun olacak şekilde,

iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetinden; kusur oran ve aidiyeti konusunda yeniden rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken hatalı kusur raporuna dayanılarak hüküm tesisi hatalıdır.

Diğer yandan Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi kusur raporunda; iş makinasının periyodik kontrollerinin yapıldığına dair herhangi bir belgenin bulunmadığı, inşaat yetkili teknik bir elemanın denetimi ve gözetimi altında işlerin yürütülmediği, koordinatör atanmadığı, güvenli çalışma düzeninin temin edilmediği vb. gerekçelere dayalı olarak davalı işverenler yönünden kusur tespitinin yapıldığı anlaşılmışsa da, direksiyon hakimiyetinin kaybedilmesi sonucu gerçekleşen eldeki davaya konu iş kazasında, hangi önlemlerin alınması, hangi eksikliklerin tamamlanması halinde, iş kazasının önlenebileceği hususunda ayrıntılı ve gerekçeli bir tespit içermeyen rapora itibarla sonuca gidilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,