Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10037 K.2023/10792

Taraflar arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili ile davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekili istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının fındık üreticiliği yaptığı yıllardan 1998, 1999, 2000, 2001 yıllarında fındık mahsulünü...Fındık Tarım Satış Kooperatifi’ne teslim ettiği, 1999 yılında sattığı ürün bedelinden prim tevkifatı yapıldığı, 1999 yılı Kasım ayında deprem olması nedeniyle kesintinin 2000 yılında yapıldığı,...Fındık Tarım Satış Kooperatifi tarafından verilen makbuzda ortakların 1999 yılı ürün bedellerinden tahsil edilen prim tutarlarının kayıtlı olduğu, davacının 11.11.2020 tarihinde davalı Kuruma tevkifata istinaden tescil talebinde bulunduğu,

Kurumun tevkifat tutarlarının ve sigortalı listelerinin kayıtlarda bulunmaması nedeniyle tescil talebini reddettiği, 7256 sayılı Yapılandırma Kanunundan yararlandırılmadığı, tevkifatın 2000 yılı Şubat ayında yapılmasına rağmen sigortalılık tescil tarihinin 21.09.2005 olarak kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğu, konu hakkında emsal Yargıtay içtihatları bulunduğu, davacının ilk tescil tarihinin 1998 yılı olarak tespit edilmesi,

aksi kanaatin hasıl olması halinde ise 2000 yılı Şubat ayını takip eden aybaşı olan 01.03.2000 tarihi olarak tescil edilmesi gerektiği, tevkifat yapıldığına ilişkin belgelerin dosyaya sunulduğu iddiasıyla davacının sigortalılık tescilinin 1998 olarak düzeltilmesine, aksinin kabulü halinde 2000 yılı Şubat ayını takip eden aybaşı olan 01.03.2000 tarihi olarak tescil edilmesine ve 23.04.2007 tarihine kadar sigortalı sayılması ile birlikte, tespit edilen hizmet süresi ile 21.09.2005–23.04.2007 tarihleri arasındaki hizmetlerinin birleştirilmesine ve davacının 7256 sayılı Kanun'dan yararlandırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü süre itirazında bulundukları, Kurum kayıtlarının incelenmesinde iddia konusu 1999 yılı Şubat döneminde davacının sattığı üründen prim tevkifatı yapıldığına ilişkin bir kayıt bulunmadığı, davacının tevkifata istinaden tescil talebinin Kurum kayıtlarında tevkifat listelerinde davacının kaydı bulunmadığından reddedildiği, Kurum işleminin 2926 sayılı Kanuna uygun olduğu,

anılan düzenlemelere göre geriye dönük tarım Bağ–Kur sigortalısı sayılmaları için tevkifatın yapıldığını gösteren belgeler de eklenerek Kuruma yazılı talepte bulunması ve tevkifat tutarının Kurum hesaplarına intikal etmesi gerektiği, 2926 sayılı Kanun'a göre sigortalı sayılmayı gerektiren faaliyetlerin başladığı tarihten itibaren en geç 3 ay içerinde kayıt ve tescil müracaatında bulunmak zorunda oldukları, yasal süresinde kayıt yaptırmayanların sigortalılıklarının tescil taleplerini Kurum ilettikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren tescil edilebilecekleri,

yasal düzenlemelere göre sattıkları ürün bedellerinden 01.09.1994 tarihinden itibaren prim tevkifatı yapılan çiftçilerin tevkifatın yapıldığını gösteren belgelerle Kuruma yazılı talepte bulunanlara tevkifat tutarının Kurum hesabına intikal ettirilmesi şartıyla tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden ay başından sigortalılıklarının başlatılacağı, uygulama tebliğinin değiştirildiği 22.05.2007 tarihinden sonra tevkifat listelerinde ismi bulunanların tescil kayıtlarının yapıldığı,

ancak başvuranların geriye dönük Tarım Bağ–Kur sigortalısı sayılmaları için tevkifatın yapıldığını gösteren belgelerin Kuruma ibraz edilmesi gerektiği, tevkifata istinaden tescil işlemlerinde hangi Kurum kayıtlarının esas alınabileceğinin Kanun'da düzenlendiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı SS Fındık Tarım Satış Kooperatif Birliği vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazında bulundukları, davanın yasal dayanaktan yoksun olduğu, sigortalılık tespit işlemlerinin davalı Kurum tarafından yapıldığı, 2926 sayılı Kanunun 2, 3, 5, 7 nci maddelerinde sigortalı olmanın koşullarının hüküm altına alındığı, davacının Kanunda belirtilen şartları sağlayıp sağlamadığının araştırılması gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından; davacının 2001–2004 yılları arasında tarımsal faaliyetle geçimini sağladığı tanık beyanları ile doğrulanmakta ise de davacı adına tescilli bir fındık bahçesi bulunmadığı, söz konusu kooperatife 2001 yılı ve takip eden yıllarda herhangi bir satış yapmadığı, tüccara yapıldığı iddia edilen satışlara ilişkin herhangi bir belge ibraz edilmediği ve Kuruma prim ödenmediği, bu dönemde herhangi bir oda kaydı bulunmadığı,

tarımsal faaliyete kabul edilebilir süreyi aşar uzunlukta ara verilmesi durumunda Tarım Bağ–Kur sigortalılığının yeniden başlayabilmesinin, tescil başvurusu, iradi prim ödeme, prim tevkifatı olgularından herhangi birinin gerçekleşmediği, nitekim davacının tescil talebine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığının 21.09.2005 tarihinde başlatıldığı,

01.01.2001–21.09.2005 tarihleri arasında Aralık 2004 dönemi ile 2005 yılında Tarım Kredi Kooperatifinden üre, ilaç ve gübre alması dışında tarımsal faaliyette bulunduğunu destekler yazılı belge bulunmadığı hususları karşısında davacı tarafça 2001–2005 yılları arasında tarımsal faaliyette bulunduğunun ispatlanamadığı kabul edilmiş davacının 01.01.2001–20.09.2005 tarihleri arası yönünden 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalı sayılmasına imkan bulunmadığı,

davacının prim tevkifatının yapıldığı tarihi takip eden aybaşı ile tevfikatın yapıldığı yılın sonu olan 01.02.2000–31.12.2000 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun'a tabi sigortalı sayılması gerektiği, diğer davalı S.S. Fındık Tarım Satış Koop.

Birliği vekilinin husumet yöneltilemeyeceğinden ilgili davalı yönünden husumet nedeni ile davanın reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle SS Fındık Tarım Satış Kooperatif Birliği aleyhine açılan davanın reddine, Sosyal Güvenlik Kurumu aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile davacının 01.02.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun'a tabi Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılmasının gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 21.09.2005-23.04.2007 tarihleri arasında davacının Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılması talebi hakkında hukuki yarar yokluğunu nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükmün eksik inceleme ve araştırma ile verildiği, davacının davasının ispatlanamadığı, davacı adına tescilli bir fındık bahçesi bulunmadığı, kooperatife 2001 yılı ve takip eden yıllarda herhangi bir satış yapmadığı, Kuruma prim ödenmediği, bu dönemde herhangi bir oda kaydı bulunmadığı hususlarının dosya kapsamı ile sabit olduğu, davacının yasada ve genelgelerde belirtilen şartları taşımadığını, davacının yasada belirtilen şartların taşıyıp taşımadığının ve davacının elde ettiği tarım ürünlerinin tarım sigortası olmak için yeterli olup olmadığının araştırılması gerektiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın reddedilen kısmının da kabulü gerektiği, davacının Tarım Bağ-Kur sigortası olarak ilk tescil tarihinin 1998 yılı 01.01.1998 yahut çiftçilik belgesinin verildiği tarih olan 09.09.1998 olarak tespiti, tespit edilecek ilk tescil tarihinden 21.09.2005 tarihine kadar davacının Tarım Bağ-Kur sigortası olduğunun tespiti, sonuç olarak 21.09.2005 ile 23.04.2007 arası sureler ile birleştirilerek davacının mahkemece tespit edilecek ilk tescil tarihinden 24.04.2007 tarihine kadar Tarım Bağ-Kur sigortası olduğunun tespiti gerektiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkeme gerekçesinde de tespit edildiği gibi davacının 2001–2004 yılları arasında tarımsal faaliyetle geçimini sağladığı tanık beyanları ile doğrulanmakta ise de, davacı adına tescilli bir fındık bahçesi bulunmadığı, söz konusu kooperatife 2001 yılı ve takip eden yıllarda herhangi bir satış yapmadığı, tüccara yapıldığı iddia edilen satışlara ilişkin herhangi bir belge ibraz edilmediği ve Kuruma prim ödenmediği, bu dönemde herhangi bir oda kaydı bulunmadığı,

tarımsal faaliyete kabul edilebilir süreyi aşar uzunlukta ara verilmesi durumunda Tarım Bağ–Kur sigortalılığının yeniden başlayabilmesi için tescil başvurusu, iradi prim ödeme, prim tevkifatı olgularından herhangi birinin gerçekleşmediği, nitekim davacının tescil talebine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığının 21.09.2005 tarihinde başlatıldığı,

01.01.2001–21.09.2005 tarihleri arasında Aralık 2004 dönemi ile 2005 yılında tarım kredi kooperatifinden üre, ilaç ve gübre alması dışında tarımsal faaliyette bulunduğunu destekler yazılı belge bulunmadığı hususları karşısında davacı tarafça 2001–2005 yılları arasında tarımsal faaliyette bulunduğunun ispatlanamadığı anlaşılmakla davacının 01.01.2001-20.09.2005 tarihleri arası yönünden 2926 sayılı Kanun'a tabi sigortalı sayılmasına imkan bulunmadığından bu tarihe dair tescil talebi haklı olmamakla, mahkemece bu yöne ilişkin talebin reddinin isabetli olduğu,

davanın, davalı SGK yönünden kısmen kabulüne karar verilmiş olmasına rağmen reddedilen kısım yönünden kendisini vekille temsil ettirmiş olan SGK lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Kurumun istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

davanın kısmen kabulüne SS Fındık Tarım Satış Kooperatif Birliği aleyhine açılan davanın reddine, Sosyal Güvenlik Kurumu aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile davacının 01.02.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanuna tabi Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılmasının gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 21.09.2005-23.04.2007 tarihleri arasında davacının tarım bağkur sigortalısı sayılması talebi hakkında hukuki yarar yokluğunu nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili hükmün eksik inceleme ve araştırma ile verildiği, davacının davasının ispatlanamadığı, davacı adına tescilli bir fındık bahçesi bulunmadığı, kooperatife 2001 yılı ve takip eden yıllarda herhangi bir satış yapmadığı, kuruma prim ödenmediği, bu dönemde herhangi bir oda kaydı bulunmadığı hususlarının dosya kapsamı ile sabit olduğunu, davacının yasada ve genelgelerde belirtilen şartları taşımadığını, davacının yasada belirtilen şartların taşıyıp taşımadığının ve davacının elde ettiği tarım ürünlerinin tarım sigortası olmak için yeterli olup olmadığının araştırılması gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava devam eden tarımsal faaliyet ile teslim edilen tarımsal ürün bedellerinden yapılan prim kesintisine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 26, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2, 5, 7, 9, 10, 36 ncı maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple bağlılık ilkesi” başlığını taşıyan 26 ncı maddesinde hakimin, tarafların istem sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği açıklanmış olmakla, hukuk yargılamasına “istemle bağlılık” ilkesi egemen kılınmıştır.

3. 2926 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi uyarınca "..7 nci maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülükleri kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar." Anılan Kanun'un 36 ncı maddesi “...Kurumun prim alacakları; Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle de tahsil edilebilir” şeklinde bir düzenleme getirdiğinden, bu kural uyarınca yapılan prim tevkifatının Kurum hesaplarına intikal ettirildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalılık hak ve mükellefiyetinin başladığının kabulü gerekir.

4. Somut olayda fındık yetiştiren davacının ilk kez 21.02.2000 tarihinde prim tevkifatı yapıldığı ve Kurum hesaplarına intikal ettirildiği anlaşılmıştır. Davacının Tarım Bağ-Kur sigortalığının bu konudaki talebi de nazara alınarak anılan tarihi takip eden aybaşı olan 01.03.2000 tarihinden başlatılması gerekirken taleple bağlılık ilkesi ile 2926 sayılı Kanun'un 5 ve 36 ncı maddelerini ihlal edecek şekilde 01.02.2000 tarihinden başlatılması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Davalı Kurumun diğer temyiz itirazlarının reddine;

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (B) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan "01.02.2000" tarihi silinerek yerine "01.03.2000" tarihinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,