Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10668 K.2023/11935

Taraflar arasındaki hizmet ve sigorta primine esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılar vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıların anne oğul olduğunu, davacının, davalılardan ... yanında 06.04.2006 tarihinde işe başladığını, 10.03.2007 tarihinde ...'ın talimatıyla diğer davalı ...'ın işyerinde çalışmaya başladığını, ... yanında, büro işlerini verdiği danışmanlık hizmetleri nedeniyle 3 üncü şahısların ... ve diğer Kurumlar nezdindeki işlemlerini yürüttüğünü, ...'ın ise avukatlık bürosu sahibi olduğunu, davacının bir yandan davalının yanında sekreter ve katip olarak hizmet verirken bir yandan da ...'ın işlerini yaptığını, son aldığı maaşın 750,00 TL olduğunu, maaşının tüm çalışma süresi boyunca ... tarafından ödendiğini,

işten çıkarıldıktan sonra 06.04.2006 - 01.12.2006 tarihleri arasında sigorta kaydının hiç yaptırılmamış olduğunu öğrendiğini, sigorta girişinin o tarihte yanında çalıştığı ... tarafından değil ... tarafından yapıldığını ileri sürerek, davacının 06.04.2006 – 01.12.2008 tarihleri arasında ...'a ait işyerinde kesintisiz ve fasılasız 750,00 TL net ücretle, 01.04.2007 – 28.11.2008 tarihleri arasında ise ...'a ait işyerinde kesintisiz ve fasılasız 750,00 TL net ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 06.04.2006-01.12.2008 tarihleri arasında davalı ...'ın yanında, 01.04.2007-28.11.2008 tarihleri arasında ise diğer davalı ...'ın yanında çalıştığını, hizmetlerinin Kuruma bildirildiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, konu ile ilgili yasal mevzuat ve alınan bilirkişi raporu hep birlikte değerlendirildiğinde davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 1-Davacının davalılardan ...’a ait 1087002.06 sicil sayılı işyerinde 26.04.2006-30.11.2006 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun tabi olarak hizmet akdiyle günlük brüt asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine,

2-Davacının davalılardan ...’a ait 1114304.06 sicil sayılı işyerinde hizmet akdiyle 5510 sayılı Kanun'a tabi olarak 01.04.2007-28.11.2008 tarihleri arasında tam gün süreli kesintisiz olarak çalıştığının tespiti ile Kuruma bildirilen hizmetleri dışında 2007/4 ayında 30 gün, 2007/5 ayında 19 gün, 2008/4 ayında 29 gün, 2008/5 ayında 30 gün, 2008/6 ayında 10 gün, 2008/11 ayında 23 gün olmak üzere toplam 141 gün daha günlük brüt asgari ücret üzerinden sigortalı olarak çalıştığının tespitine,

3- Fazlaya ilişkin diğer taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalılar Vekillerinin İstinaf Sebepleri Davalılar vekili istinaf dilekçesinde; davacının, kesin hüküm ve hak düşürücü süre itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının çalışmaların kanıtlanması bakımından yeterli olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Fer'i Müdahil SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile dosya kapsamına göre, davalı ...'a ait ... sicil numaralı iş yerinin 01.05.2004 tarihinde kanun kapsamına alındığı, 30.09.2009 tarihinde Kanun kapsamından çıkarıldığı, vergi kayıtlarına göre davalı ...'ın Ataç Sokak No 7/5 Çankaya adresinde 09.01.2001 tarihinde 'Danışmanlık, Temizlik, Güvenlik ve Emlak' faaliyetine başladığı, 15.09.2009 tarihinde faaliyetine son verdiği, davacının davalı ...'a ait iş yerinden bildirilen sigortalı hizmetinin bulunmadığı, davacının daha önce hak düşürücü süre içerisinde açtığı ...

11. İş Mahkemesinin 2014/2025 E. sayılı dava dosyasında davanın açılmamış sayılmasına, ...

37. İş Mahkemesinin 2018/305 E. sayılı dava dosyasında usulden ret kararı verildiği, eldeki davanın bu kararların kesinleşmesinden sonra süresinde açıldığı, davalı ...'ın 15.03.2006 tarihli ruhsatname ile avukatlık mesleğine başladığı, büro adresinin Ataç Sokak No 9/8 Çankaya olduğu, davacının 01.12.2006-28.11.2008 tarihleri arasında davalı ...'a ait 1114304 sicil numaralı iş yerinden yapılan sigortalı bildirimlerinin bulunduğu,

dinlenen bordro tanıklarının davacının davalılara ait iş yerlerinde geçen çalışmaları doğruladıkları, Mahkemece kurulan hükme ilişkin Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalılar Vekilinin Temyiz Sebepleri Davalılar vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i müdahil SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının davalılar nezdinde hizmet akdine dayalı olarak Kuruma bildirilmeyen sürelerde çalıştığının ve sigorta primine esas kazançlarının tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Öte yandan 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi hükmüne göre. Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde. Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Ne var ki; sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihi de kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.

3.Değerlendirme 1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalılar vekili ve feri müdahil SGK Başkanlığı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2. İnceleme konusu eldeki davada, davacı 06.04.2006 – 01.12.2008 tarihleri arasında davalı ... ...'a ait işyerinde, 01.04.2007 – 28.11.2008 tarihleri arasında ise davalı ...'a ait işyerinde kesintisiz ve fasılasız 750,00 TL net ücretle çalıştığının tespitini istemiş, mahkemece davanın kısmen kabulü ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de hüküm hatalı ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

Somut olayda, davanın 23.06.2020 tarihinde açıldığı, ilk işe giriş bildirgesinin 11.06.2008 tarihinde davalılardan ... unvanlı işyerinden verildiği, 11.06.2008 öncesi, davacı adına verilen işe giriş bildirgesi bulunmadığı, Kurum tespiti ve bildirilen hizmetin de olmadığı gözetildiğinde, tespite konu 26.04.2006 – 30.11.2006 arası dönemin hak düşürücü süreye uğradığı belirgin olup anılan dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3.Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,