Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11732 K.2023/11976

Taraflar arasındaki 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılmak için verilen belgelerin kurumca işleme alınması gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

Kararın davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili ile diğer davalı Maliye ve Hazine Bakanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

6111 sayılı Kanun ile 4447 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10 uncu madde ile getirilen değişiklikle belli şartlar dahilinde 18-29 yaş arası gençleri çalıştıran işverenlerin prim borçlarının talep halinde devlet tarafından karşılanacağını, müvekkilin geriye doğru kayıtları incelendiğinde bu teşvik kapsamına giren istihdamlarının olduğunu tespit ettiğini, haktan faydalanmak için düzeltme yoluyla teşvikten yararlanmak için başvurduğunu, başvurusunun kurum tarafından 18.03.2015 tarih 2015/10 sayılı genelge gerekçe gösterilerek reddedildiğini,

davalı kurumun ilgili genelge ile 6111 sayılı Kanun'u il işverenlere tanınan hakları kısıtlayarak ortadan kaldırdığını belirterek davalı kurumun yasa ile davacıya verilen hakkı tanımayarak talep başvurusunun reddi yönündeki işlemin iptali ile teşvikten yararlanmak hakkının tespitini ve prim alacağının tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 2021/780 Esas 2021/1817 Karar sayılı 27.10.2021 tarihli ilamında da belirtildiği üzere, değinilen yasanın ek 17 nci maddesinin 4 üncü fıkrası Anayasa Mahkemesi Kararı ile iptal edilmiş olup,

bu iptal kararı sonrası ortaya çıkan yeni hukuki durum doğrultusunda Mahkememizce yeniden inceleme yapılması gerekmiş ve davalı kuruma müzekkere yazılarak davacının 7103 sayılı Kanun'un 70 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen ek 17 nci maddesi hükmü uyarınca bir başvurusu bulunup bulunmadığı hakkında bilgi verilmesi ile başvuru var ise bu başvuru hakkında davalı kurumca yapılan işlem ve işlem sonucu hakkında bilgi verilmesinin istenilmiş, gönderilen müzekkere cevabında davacıya ait 1047166,25 işyeri dosyasından yapılan başvurulara ilişkin bilgi ve belgelerin yazı ekinde sunulduğu,

2016/03-04-12 aylar için Ek:17 teşvik değişikliğinin yapıldığı ve oluşan alacakların cari dönem prim borçlarına mahsubunun yapıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafın 6111 sayılı Kanun kapsamı ile tanınan prim teşvikinden yararlanma talebinin 01.04.2018 tarihinde yürürlüğe giren 7103 sayılı Kanun'un 70 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen Ek 17 nci maddesi gereğince davalı kurum tarafından işleme alınarak teşvikten yararlandırıldığı, bu suretle davanın konusuz kaldığı belirlendiğinden konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

27.03.2018 tarihli ve 7103 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 70 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen Ek. 17 nci madde ile Mahkemelerce, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davalarda davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Yargılama giderleri idare üzerinde bırakılır ve vekâlet ücretinin dörtte birine hükmedilir.

Ancak Anayasa Mahkemesi'nin Ek 17 nci maddenin 4 üncü fıkrasının iptaline karar verilmiş olup artık yargılama gideri ve vekalet ücretine dava açıldığındaki haklılık durumuna göre tam olarak hükmedilmesi gerekmektedir. Davacı davayı açmakta haklı olduğu, davanın açılmasına davalı Kurum sebebiyet verdiği, yukarıda belirtilen nedenlerle yargılama giderinin ve tam vekalet ücretinin davalı kuruma yüklenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Buna göre, davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Kurumu Başkanlığı vekili davacı hakkında yasa ve genelgeler gereğince işlem yapılıp davacıya uygun şekilde tebliğ edildiğini, kurum işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığını, 2015/10 sayılı genelge hakkında açılan iptal davasının red ile sonuçlandığını belirterek, Ilk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine dair karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Somut olayda, Dairemizin 27.10.2021 tarih, 2021/780 Esas ve 2021/1817 Karar sayılı ortadan kaldırma kararından sonra Kurumdan alınan yazıda davacının 7103 sayılı Kanun'un 70 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen ek 10 uncu maddesi kapsamında yaptığı başvurusuna istinaden davacının dava konusu 1047166.25 sicil numaralı iş yeri ile ilgili talebi kapsamında Kurum tarafından işlemlerinin tamamlandığının bildirilmesi karşısında konusuz kalan dava hakkında verilen karar ile yargılama gideri ve vekalet ücreti bakımından verilen karara yönelik mahkemenin vakıa ve

hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir. ..." dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Kurumu Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Kurumu Başkanlığı vekili, davacı hakkında Kurumca yapılan işlemlerin yerinde ve gerekli olduğunu aksi halde teşvik hükümlerinin anlamsız olacağını, şartlarını taşımadığı belirgin olan davacı hakkında Kurumca yapılan işleme karşı açılan bu davanın reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılmak için verilen belgelerin kurumca işleme alınması gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri aynı zamandda 331 inci maddesi ile birlikte, 4447 sayılı Sosyal Sigortaları ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 10 uncu maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve Mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Dava tüm tarafları bakımından konusuz kalmadıkça inceleme yapılması ve uyuşmazlığın sonuçlandırılması gerekir.

2.Eldeki davada, dairemiz geri çevirme kararı ile davacı şirketin davalı Kurumdan ek 17 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında başvurusunun varlığı sorulmuş ve davalı Kurumun cevabi yazısında davacı şirketin ek 17 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında 18.05.2018 tarihinde başvuruda bulunduğu ve davacının davaya konu ettiği tüm dönemler bakımından 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinden faydalandırılmaya dair Kuruma verdiği belgelerin işleme alındığı hususu ile birlikte davacının 26.02.2019 tarihli mahsuplaşma talebine göre mahsup işlemlerinin de gerçekleştirilmiş olduğunun belirtilmesi karşısında,

davacı şirketin açtığı bu dava ile 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesi hükümlerinden faydalandırılmaya yönelik olarak Kuruma verilen belgelerin işleme alınmasını talep ettiğine göre, dava konusu istem bakımından öncelikle davacının talebinin hangi aylar arasında olduğu ve hangi aylara yönelik olduğu hususunun netleştirilmesi ile talebine göre davalı Kurumca işlem yapılıp yapılmadığı hususunun da davalı Kurumdan sorulması ve davanın konusuz kalıp kalmadığı hususunun değerlendirilmesi ile konusuz kalmadığı kanaatine varıldığında işin esasına girilerek,

sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,