Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11949 K.2024/12168

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce yapılan inceleme sonunda kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi tarafından Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; davacının davalı işveren yanında 15.01.2003 ile 15.11.2011 tarihleri arasında aralıksız olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalışma sürelerinin ilgili Kurumlara düzenli ve tam olarak bildirildiğini, çalışma sürelerinin eksik gösterildiğinin doğru olmadığını, resmi kayıtlarla da bu durumun ortada olduğunu beyan ederek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında belgeler olup kayıtların aksi yönde iddiaların aynı nitelikteki belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini, Yargıtay içtihatlarının da sürekli olarak bu konuya ve delillerin niteliğine vurgu yaptığını, davalı işverenin henüz faaliyetine başlamadığı dönemleri de kapsayan tespit taleplerinin reddinin gerektiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 02.03.2016 tarihli ve 2013/383 Esas ve 2016/133 Karar sayılı kararı ile "Davanın kabulü ile davacı ...'ın davalı işveren ...'a ait ... SGK sicil numaralı işyerinde dava konusu 15.01.2003-15.11.2011 tarihleri arasında toplam 3180 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 140 gününün SGK'ya bildirildiği, 3040 gününün SGK'ya bildirilmediği, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günün asgari ücretinin aldığının tespitine," karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 10.11.2016 tarih ve 2016/9346 E., ve 2016/13661 K., sayılı bozma ilamı ile "Eldeki dosyada, davacının 15.01.2003 - 15.11.2011 tarihleri arasındaki eksik hizmetlerinin tespiti istemli açmış olduğu davada Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkemece, verilen kabul kararı eksik araştırma ve inceleme nedeniyle isabetsizdir.

Mahkemece yapılacak iş, davacının davalı iş yerinden bildirim olmayan sürelerde tanık beyanlarında geçen et nakliyesi işinde kullanılan araçlar ve bu araçların plakaları araştırılmalı, et kesim ve dağıtım işyerinde davacının çalışmasını bilebilecek kişiler tespit edilerek tanık olarak dinlenilmeli, mezbaha çalışanları ve veteriner dinlenilmeli, davacıdan hayvanları teslim ettiği yerler sorularak o yerlerde çalışanlar resen tespit edilerek tanık sıfatıyla beyanlarına başvurulmalı, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası,

işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı,

varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu, çalışmanın varlığı ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalı, toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir" gerekçesine dayalı olarak Mahkemece eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme ile kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Birinci Karar

Mahkemenin 21.09.2020 tarihli ve 2016/629 E., ve 2020/383 K., sayılı kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda ile davanın reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 15.04.2021 tarih ve 2021/71 E., ve 2021/5435 K., sayılı bozma ilamı ile "2.1. Eldeki dosyada davacı, davalı işyeri nezdinde 15.01.2003 - 15.11.2011 tarihleri arasında geçen hizmetinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan araştırma ve inceleme neticesi “davacının davasının reddine,” karar verilmiş ise de Mahkemece bozma gerekleri yerine getirilmeden bu sonuca ulaşılmıştır.

Yargıtayın bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü, Mahkemenin bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli müktesep hak doğmuştur. (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı).

Gerçekten, uyulmasına karar verilen bozma ilamında “et kesim ve dağıtım işyerinde davacının çalışmasını bilebilecek kişiler tespit edilerek tanık olarak dinlenilmesi, davacıdan hayvanları teslim ettiği yerler sorularak o yerlerde çalışanlar resen tespit edilerek tanık sıfatıyla beyanlarına başvurulması gerektiği” belirtilmiş ise de Mahkemece davacının bir dönem çalışmalarını doğrulayan, ancak ihtilaf konusu tüm dönemde bilgi ve görgü sahibi olmayan et kesim ve dağıtım işyerinde, veterinerlik işinde çalışan bir kaç tanık beyanı ile yetinilerek yazılı şekilde kurulan hüküm hatalı olduğu,

yapılacak iş, davacının davalıya ait besihanede büyükbaş hayvanların bakım işini de yaptığı iddia edildiğinden işyeri kayıt ve belgeleri üzerinde yapılacak inceleme neticesi fatura ve belgelerde davalı ile alım satım ilişkisi içerisinde bulunduğu anlaşılan yem ihtiyacının karşılandığı firmalar ile et kesim ve dağıtımı işi yapan firmalar tespit edilmeli, Kurumdan sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile bu firmaların davacının çalışmasını bilebilecek nitelikteki işyeri sahipleri ve çalışanları tespit edilmeli, yine davalı besihane işyerine komşu bahçe,

tarla veya çiftliklerde benzer işi yapan işlerle uğraşan işverenler veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş diğer çalışanlar ile ihtilaflı dönemde görev yapmış muhtar ve azaları tespit edilmeli ve tespit edilecek bu kişilerin duruşmalarda tanık olarak beyanlarına başvurulmalı, gerektiğinde davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar verilmelidir" gerekçesine dayalı olarak Mahkemece eksik araştırma ve inceleme neticesi kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 02.03.2016 tarihli ve 2013/383 Esas ve 2016/133 Karar sayılı kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucu, "Mahkememizce davacının davalıya ait işyerinde çalıştığı kanaat uyandırmıştır. Her ne kadar dinlenen tanık ...’ın davalıya karşı açmış olduğu hizmet tespit davası olup, husumetli tanık olsa da husumetli tanığın beyanlarını destekleyen deliller bulunmaktadır.

Özellikle dinlenen muhtar azaları davacının davalıya ait işyerinde et dağıtma işleri için İzmir’e gittiğini beyan ettikleri, yine bunları destekleyen davalının et dağıtım işiyle uğraştığı davalıyla iş ilişkisi bulunan ...’ın beyanında bunu destekler mahiyettedir.

Davalıya karşı açılmış hizmet tespit davalarının bulunması, aynı zamanda Tanık ...’ın kesinleşmiş hizmet tespit davası bulunduğu dikkate alınarak davacının davalıya ait işyerinde 07.01.2006 - 15.11.2011 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığı sonucuna varılmıştır.

Dosyaya ibraz edilen tüm kayıtlar, dinlenen tanık beyanları, Yargıtay kararları ve Sosyal Güvenlik hakkının temel insan ... olması ve bu hakkın kamu gücü ile korunmasının gerekliliği, resen araştırma ilkesi birlikte değerlendirildiğinde sonuç olarak davacı ...'ın davalı işyerinde 07.01.2006 - 15.11.2011 tarihleri arasında kesintisiz olarak toplam 2139 gün asgari ücret ile çalıştığı, davalı işverence SGK'ya 140 günü bildirildiği, bakiye 1999 günü SGK'ya bildirilmediği,

davacının bildirilmeyen 1999 günü cari asgari ücreti ile sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde takdire bağlı hüküm kurulmuştur" gerekçesine dayalı olarak. "Davanın kısmen kabulü ile davacı ...'ın davalı işveren ... ...'a ait ...

SGK sicil numaralı işyerinde dava konusu 07.01.2006 - 15.11.2011 tarihleri arasında toplam 2139 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 140 gününün SGK'ya bildirildiği, 199 gününün SGK'ya bildirilmediği, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günün asgari ücretinin aldığının tespitine," karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı

Davacının davalı yanında geçen çalışmasının başlangıç ve bitiş tarihlerinin net olarak belirlenmesine yönelik olarak, davacının beyanı alınarak bu dönemler içerisinde çalışmalarını bilebilecek nitelikteki kayıtlı işyeri sahipleri ile çalışanları ile varsa sürekli işyeri müşterileri ile işyeri komşularının kimler olduğu tam olarak açıklattırılmalı, duruşmalarda daha önce dinlenen ve davacının çalıştığını beyan eden tanıkların bu yönde, bir kez daha beyanlarına başvurulmalı,

Vergi Dairesi yazı cevabı ile ekli listelerde bildirilen ve davalı firma ile iş ilişkisi içerisinde bulunan firmaların sahipleri ya da çalışanları tespit edilerek bu kişilerin de duruşmalarda yöntemince tanık olarak beyanlarına başvurulmalı, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirmek suretiyle varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

F. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

İlk Derece Mahkemesi kararı ile tüm deliller bir arada değerlendirildiğinde davalının usulü kazanılmış ... bulunduğu, Mahkememizce bozma ilamı doğrultusunda azaların dinlendiği, Alaşehir Vergi Dairesinden davalının ticari alışverişte bulunduğu kayıtlar vergi dairesinden istenilmiş, davacı vekilinin 18.07.2022 tarihli dilekçesiyle beyanda bulunduğu şirketlerin ihtilaflı döneme ilişkin çalışan listesi SGK’ya müzekkere yazılarak bordrolar istenilmiş ve Mahkememiz dosyası arasına celp edilmiştir.

Bozma ilamı sonrasında tanık olarak dinlenen ...’ın davalıya karşı açmış olduğu Hizmet Tespit davası bulunduğu, Alaşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/63 Esas-2022/38 Karar sayılı ilamıyla davanın kısmen kabulüne karar verildiği Yargıtay 10. Hukuk Dairesinden geçerek kesinleştiği, kesinleşmiş Yargıtay ilamı bulunduğu, ...’ın bordrolu tanık olarak dikkate alınması gerektiği, tanık ...’ın davacıyı çalışırken gördüğünü beyan ettiği, bozma ilamı sonrası tanığın bordro tanığı olarak esas alınmasının gerektiği, dosyasının Yargıtay’dan geçerek kesinleştiği, hizmet tespit davasında resen araştırma ilkesinin geçerli olduğu,

Mahkememizce tanığın beyanın bordro tanığı olarak değerlendirildiği, yine bordro tanığın beyanlarını destekleyen davacının et dağıttığı şirketlerin sahibi ...’ın beyanın bulunduğu, yine Mahkememiz duruşmasında dinlenen aza tanıkları da davacının 2005 yılından beridir et dağıttığını beyan ettikleri anlaşılmıştır.

Bozma ilamında davacının et dağıttığı işyerlerindeki çalışanların tespit edilerek dinlenmesini belirtmiş Mahkememizce ilgili mahal mahkemelerine talimat yazılmış ancak insanların 20 yıl önce kimden et alışverişini yaptığını, kime et dağıttığını bilmesinin aradan geçen zaman aralığı dikkate alındığında imkansız olduğu, hayatın olağan akışına aykırı olduğu, ancak davacının et dağıttığı iki şirketin müdürü ...’ın beyanının bulunduğu, yine bordro tanığı olarak kabul edilen Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşen ...’ın bulunduğu, Mahkememizce bozma ilamı doğrultusunda eksik hususların giderildiği,

bozma ilamı sonrası bordro tanığının beyanlarının dikkate alınması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Dosyaya ibraz edilen tüm kayıtlar, dinlenen tanık beyanları, Yargıtay kararları ve Sosyal Güvenlik hakkının temel insan ... olması ve bu hakkın kamu gücü ile korunmasının gerekliliği, resen araştırma ilkesi birlikte sonuç olarak Bodro Tanığı ...’ın çalıştığı dönme dikkate alınarak ve davacı tarafından temyize başvurulmadığı dikkate alındığında; davacı ...'ın davalı iş yerinde 07.01.2006 - 15.11.2011 tarihleri arasında kesintisiz olarak toplam 2139 gün asgari ücret ile çalıştığı, davalı işverence SGK'ya 140 günü bildirildiği, bakiye 1999 günü SGK'ya bildirilmediği,

davacının bildirilmeyen 1999 günü cari asgari ücreti ile sigortalı olarak çalıştığı gerekçesiyle önceki kararda direnilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesince yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili dilekçesinde özetle; Daire tarafından talep edilen eksikliklerin giderilmediği, yeniden bilirkişi raporu aldırılması gerektiğini, iddiasını ispatlayamadığını, davacının yakınları ve husumetli olan ...'ın tanıklığı sonucu hüküm kurulduğunu, kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili dilekçesinde özetle; Yargıtay kararları gereği salt tanık beyanları ile ispatlanamayacağını, eksik inceleme ile karar verildiğini kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 ve 373 üncü maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79 uncu, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı madde hükümleridir.

2. Değerlendirme Alaşehir Vergi Dairesi, Alaşehir Belediyesi, Alaşehir İlçe Tarım Müdürlüğü vs. kamu kurumları yazı cevabı, işyerinin bulunduğu köyde 2003-2011 yıllarında görev yapmış muhtar ve azaların beyanları, ... Et Limited Şirketi ve ... et ve Gıda Pazarlama müdürü ...’ın beyanı ve Dairemiz onama kararı ile kesinleşen aynı işyerinde 07.01.2006-21.05.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilen ...'ın beyanları ve tüm dosya kapsamından Mahkemece tespite karar verilen dönemde davacının çalıştığı anlaşılmakta olup direnme kararındaki gerekçeler gözetildiğinde direnme kararının yerinde olduğu, Dairemize ait anılan bozma ilamının ortadan kaldırılması gerektiği anlaşılmıştır.

VI. KARAR