Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13298 K.2023/13179

Taraflar arasındaki 4/a kapsamında (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı murisleri vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı murisleri vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının murisi ...'ın davalılar murisi ... 'in yanında gündelik işleri, alışverişleri, bireysel asistanı, fatura ödeme ve şöförlük gibi günlük hizmetçisi olarak 2010 yılından bu yana çalıştığını, çalışmalarını gündelik şekilde gerçekleşttirdiğini, davacı murisi ...'ın, 11.02.2018 tarihinde, davalılar murisi ...'in şöförlüğünü yaptığı gün, davalıya yönelik silahlı saldırı esnasında, hem işveren, hem de davacı murisinin vefat ettiğini belirterek davalı nezdinde, 11.02.2018 tarihinde (1) gün süre ile çalışmasının olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde, dava konusu dönem için davacı murisinin işe giriş bildirgesi olmadığı, hesap döküm cetvelinde de işyeri bilgilerinin mevcut olmadığını, davanın hak düşürücü süreye uğradığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davanın kabulü ile davacı hak sahibi ...'ın murisi ...'ın mirasçı davalıların murisi ... TC kimlik numaralı ...'in nezdinde 11.02.2018 tarihinde hizmet akdi ile asgari ücret üzerinden 1 gün çalıştığının tespitine,

Davacı hak sahibi ...'ın murisi, ... TC kimlik numaralı ...'ın 2926 sayılı Kanun kapsamındaki 11.02.2018 tarihindeki 1 günlük çakışan sigortalılığın iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri ile fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalılar vekili istinaf dilekçesinde, mirasçılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunduğundan davacıya diğer mecburi dava arkadaşlarına davayı teşmil etmesi için süre verilmesi ve taraf teşkili sağlanması gerektiğini, dava açmadan önce kuruma başvuru şartının yerine getirilmediğini, davacı tarafın murisinin futbol sevenler derneği üyesi olup dernekte bu nedenle zaman zaman bulunduğunu, hizmeti varsa da bu hizmetin gönüllü hizmetlilik olduğunu, ücret karşılığı çalışmadığını, davanın futbol sevenler derneğine karşı açılması gerektiğini, husumet yönünden davanın reddi gerektiğini, tanık olarak ...'in dinlenmesinin hukuka aykırı olduğunu,

davanın açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, tanık ...'in ...'ı ...'in yanında çalışırken görmediğini beyan ettiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde, davacının söz konusu dönemde yaşının 18'den küçük olması nedeniyle çalışmasının çıraklık kapsamında olup olmadığının tespit edilmediğini, yetersiz tek tanık beyanıyla hüküm tesisinin hukuka aykırı olduğunu, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin ...'ın veraset ilamında adı geçen tüm mirasçılarının vekilliğini üstlendiğinin vekaletname de görüldüğü, hizmet tespit davasının ölen kişi adına mirasçısı tarafından yasal süre dahilinde açılmış olduğu, tanıklar ..., ..., komşu iş yeri tanıkları ..., ..., Yaşar Aksöz'ün davacıların murisi ...'ın davalıların murisi ...'in yanında çalıştığını gördükleri, tanık ...'in 2018 de Naci'nin en çok günlük 50-70 TL aldığına dair beyanları gereği, istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri ile fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı murisinin 11.02.2018 tarihide 1 gün süre ile 4/a sigortalılığı kapsamında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 79 'uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir.Bu tür sigortalı hizmetlerin saptanmasına ilişkin davalar, sonuç itibariyle sigorta primlerinin işverenden tahsilini ve kurum kayıtlarının düzeltilmesini de gerektireceğinden gerçek işveren ve Kurum kayıtlarında işveren olarak görünen kişilerin de belirlenerek davaya katılmaları sağlanmalı, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılması, bir başka anlatımla, davanın sübutu, kanıtlama yükümlülüğü ve verilen kararın infazı açısından, husumetin tüm işverenlere birlikte yöneltilmesi zorunludur.

2.Dava arkadaşlığının hangi hallerde zorunlu (mecburi) olduğu, maddi hukuka göre belirlenir. Maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hallerde mecburi dava arkadaşlığı olacaktır.

3.Davacılar arasında (aktif) mecburi dava arkadaşlığı bulunması halinde, bütün davacılar davayı birlikte açmak zorundadırlar. Dava mecburi dava arkadaşları tarafından biri veya bazıları tarafından açılmış ise, dava sıfat yokluğundan dolayı hemen reddedilmez. Mahkeme, diğer mecburi dava arkadaşlarının davaya katılmasını vefa muvafakat etmelerini sağlaması için davacıya veya davacılara süre verir. Diğer dava arkadaşları davaya katılır veya muvafakat ederse davaya devam edilir. Davayı açan davacı kendisine verilen süre içinde diğer mecburi dava arkadaşlarının katılmasını veya muvafakat etmelerini sağlayamaz ise, dava sıfat yokluğundan reddedilir.

4.Davalılar arasında (pasif) mecburi dava arkadaşlığı var ise, davacı bütün davalılara karşı birlikte dava açmak zorundadır. Dava, bütün dava arkadaşlarına karşı değilde, bunlardan birine veya birkaçına karşı açılmış ise, bu halde davalı durumundaki kişinin yada kişilerin, bu davada yalnız başına taraf sıfatı (pasif husumet ehliyeti) yoktur; davalı sıfatı mecburi dava arkadaşlarının tümüne aittir. Ancak bu halde dava sıfat yokluğundan reddedilmez.

Mahkemenin, davayı diğer mecburi dava arkadaşlarına da teşmil etmesi için davacıya süre vermesi, davacı bu süre içinde davayı diğer mecburi dava arkadaşlarına teşmil ederse davaya devam etmesi gerekir. Davacı kendisine verilen kesin süre içinde davasını diğer mecburi dava arkadaşlarına da teşmil etmez ise o zaman dava sıfat yokluğundan reddedilir.

5.Mecburi dava arkadaşlığı halleri dışında dava arkadaşlığı ihtiyaridir. Birlikte dava açma hakkına sahip olanlar birlikte dava açmak zorunda değildir. Bunlardan her biri ayrı ayrı dava açabilecekleri gibi dilerlerse birlikte de dava açabilirler. Davalılar arasındaki ihtiyari dava arkadaşlığı bakımından da örneğin alacaklı müteselsil borçlulardan her birine karşı ayrı ayrı dava açabileceği gibi, isterse, müteselsil borçluların bir kaçına veya tümüne karşı birlikte dava açabilir. İşte bu iki halde de ihtiyari dava arkadaşlığı doğar.

6.Davada taraf değişikliği ıslah yoluyla yapılamaz.

HMK.'nın 61 (HUMK 49) ve devamı maddelerinde düzenlendiği gibi, kendisine dava ihbar edilen veya yargılama sırasında davaya dahil edilen kişi hakkında usulüne uygun dava açılmadığı için davada taraf sıfatını kazanamaz. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 14.12.2005 2005/17-736 Esas, 2005/722 Kararı).

7.Somut olayda;dava müteveffa ...'ın 1 gün süre ile hizmetinin tespiti istemiyle, mirasçılarından ... tarafından açılmış olup Mahkemece, başkaca mirasçı olup olmadığı araştırılmak suretiyle başkaca mirasçıların tespiti halinde yukarıda anılan yasal düzenlemelere göre aktif husumet eksikliği ikmal edilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönler incelenmeksizin BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,