Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13650 K.2024/10657

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalılar vekilleri tarafından temyizi neticesinde kararın Dairece bozulması üzerine verilen direnme kararının davalılar vekilleri tarafından temyizi neticesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.05.2018 gün, 2015/10-3894 E., 2018/1040 K. sayılı kararıyla davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda gösterilen değişik nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429. maddesi gereğince bozulması üzerine İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkemece verilen bu kararın davalılar vekilleri tarafından temyizi üzerine bozulmuş ve İlk Derece Mahkemesince yeniden kabul kararı verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde, belli dönemlerde ise ... ile ... Holding A.Ş. arasında yapılan protokoller uyarınca ... Holding A.Ş.’nin Diyarbakır Bölge Müdürlüğü bünyesindeki halı kurslarında usta öğretici olarak Hazro ilçesinde 1997-2008 yılları arasında, Diyarbakır ilinde 2008-2010 yılları arasında görev yaptığını, ancak davacının sigortalı çalışmalarının aylık 30 gün üzerinden Kuruma bildirilmesi gerekirken eksik bildirim yapıldığını ileri sürerek, davalılar nezdinde geçen çalışmaların tam aylar için 30 gün olduğunun ve ayı tamamlayan çalışmaların bittiği döneme kadar kesintisiz sürdüğünün tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Fer'i Müdahil Kurum vekili, öncelikle 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi uyarınca 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, öte yandan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Merkezlerinde usta öğretici olarak part-time çalışan sigortalıların tam gün esası ve aylık karşılığı olmayan çalışmalarının günlük çalışma saatine göre ve kısmi zamanlı çalışma olması nedeniyle bu çalışmaların tam gün karşılığı olarak değerlendirilmesine imkân bulunmadığını, davacının Kuruma bildirilen süreler haricinde çalışmasının olmadığını belirterek, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

2.Davalı ... vekili öncelikle davalılar arasında mecburi ve ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmadığını, bu nedenle davaların tefrik edilmesi gerektiğini, öte yandan dava dilekçesinden hangi tarihler için hangi davalıya husumet yöneltildiğinin anlaşılamadığını, bu hâliyle davacının neticei talebinin de belli olmadığını, kaldı ki diğer davalı ile imzalanan protokol uyarınca davacının ücret ödeme ve özlük haklarının sözleşme süresince Bakanlıkça sözleşme süresi sonunda ise ...

Holding A.Ş. tarafından yerine getirileceğinin hükme bağlandığını, bu konuda müvekkili idarenin sorumluluğunu kanunlara uygun olarak yerine getirdiğini, hiç veya eksik yatırılan sigorta primlerinin sorumluluğunun diğer tarafa ait olduğunu, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, ayrıca Bakanlığa bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında öğretmen yetersizliği nedeniyle usta öğreticilerin ek ders ücreti karşılığı ve 657 sayılı Kanun'un 89. maddesi uyarınca geçici personel statüsünde çalıştırıldığını,

bu nedenle davacı ve müvekkili arasındaki ilişkinin idare hukuku ilişkisine dayandığından davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini, diğer taraftan usta öğreticilerin öğretmen yetersizliği nedeniyle sadece ek ders ücreti karşılığı ve belirli sürelerde (kurs süresince) görevlendirilmekte olup kurs sona erince yeni kurs dönemine kadar görevlerine son verildiğini, böylesi bir çalışma ilişkisinde tam süreli çalışmaya ilişkin hakların doğduğunun kabulüne olanak bulunmadığını, davacının da eğitim-öğretim döneminde sadece kursların açık olduğu günlerde öngörülen ders saatleriyle sınırlı olarak çalıştığını,

bu çalışmasının da SGK’ya bildirildiğini, davacının çalışma saatlerini gösterir resmî kayıtlardan da bu hususun tespit edilebileceğini, davacının bunun aksini ancak aynı mahiyetteki delillerle ispat edebileceğini, nihayet Kanunda belirtilen 5 yıl hak düşürüşü sürenin de geçtiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

3.Davalı ...Ş. vekili davacının iş yerinin Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Merkezi olduğunu, burada çalışan işçilerin Bakanlık adına hizmet verdiğini, müvekkili şirket ile Bakanlık arasında yapılan protokol uyarınca Bakanlıkça ayrılan ödenekten işçiye ödeme yapılamaması hâlinde şirket tarafından halı ve kilim dokuma karşılığı Bakanlığa ödenmesi gereken bedelden işçiye ödeme yapıldığını, bu ödemenin davacıyı müvekkilinin sigortalı işçisi durumuna getirmeyeceğini bildirerek davanın reddinin gerektiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.05.2014 tarihli ve 2011/278 E., 2014/285 K. sayılı kararı ile bildirilmesi gereken sürelerin tamamının davalı ...'ya bildirilmediği anlaşılmakla davacının eksik bildirilen sürelerinin tespiti ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 26.1.2015 tarihli, 2014/25164 E., 2015/1206 K. sayılı kararı ile "dosya kapsamından, ... ile ... Halı A.Ş.

Genel Müdürlüğü arasında Halıcılık ve Kilimcilik Kursları Düzenlenmesine dair protokol düzenlendiği anlaşılmakta olup, protokolün celbi ile uyuşmazlık konusu 13 yıllık sürede gerekirse dönemlere de ayrıştırmak suretiyle çalışmaların işyeri olarak nerede gerçekleştiği, hizmet akdinin tarafının ve böylelikle işverenin/işverenlerin kim olduğu belirlenmeli, hizmetlerin anılan davalılar arasında düzenlenen protokollere dayanması, buna göre usta öğreticiler ile ilgili yükümlülüklerin Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerine yüklenmesi, Bakanlığın ödeneğinin bitmesi durumunda usta öğreticilerin ücretlerinin ...

Halı Genel Müdürlüğü tarafından ödeneceğinin belirtilmesi karşısında, söz konusu davalılar arasındaki hukuki ilişki açıklıkla ortaya konulmalı, buna ilişkin varsa diğer bilgi ve belgeler getirtilmeli, aralarında asıl işveren - alt işveren veya vekalet ilişkisinin olup olmadığı, ...

Holding A.Ş. bünyesinde geçtiği ileri sürülen çalışmalarla ilgili görevlendirmelerin kim tarafından yapıldığı, hizmet yerine getirilirken emir ve talimatların kimden alındığı, izin, sevk vb. işlemlerin kim tarafından gerçekleştirildiği, yapılan iş ve çalışma şekli ile ilgili tasarrufta bulunma yetkisinin kimde olduğu,

hizmetlerin ayrı ayrı her iki işverene bağlı olarak geçip geçmediği hususları saptanmalı, çalışma saat ve süreleriyle ilgili olarak ise açıklanan kanıtlama yöntemi izlenerek irdeleme yapılmalı, ders ve yoklama defterleri, ücret bordroları, puantaj kayıtları, ödeme belgeleri vb. yazılı deliller getirtilmeli, günlük ve haftalık çalışma saatleri tespit edilmeli, resmi belgelerde belirtilen ders saatlerinden sonra kursta kalmanın haklı gerekçesinin bulunup bulunmadığı yöntemince değerlendirilmeli, toplanan kanıtlardan elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyulmayarak Verilen Direnme Kararı İlk Derece Mahkemesinin14.05.2015 tarihli ve 2015/247 E., 2015/384 K. sayılı kararı ile önceki gerekçeler tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

C. Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.05.2018 gün, 2015/10-3894 E., 2018/1040 K. sayılı kararıyla; "... somut olay değerlendirildiğinde; öncelikle ... ile ... Halı A.Ş. Genel Müdürlüğü arasında imzalandığı belirtilen halıcılık ve kilimcilik kursları düzenlenmesine dair protokol celp edilerek, davalılar arasındaki hukuki ilişki açıklıkla ortaya konulmalı, aralarında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunup bulunmadığı hususu tespit edilmeli, hizmetlerin ayrı ayrı her iki işverene bağlı olarak geçip geçmediği belirlenmelidir.

Öte yandan ders ve yoklama defterleri, ücret bordroları, puantaj kayıtları, ödeme belgeleri vb. yazılı deliller getirtilmeli, günlük ve haftalık çalışma saatleri tespit edilmeli, resmî belgelerde belirtilen ders saatlerinden sonra kursta kalmanın haklı gerekçesinin bulunup bulunmadığı araştırılmalı ve davacının çalışma saat ve süreleri yöntemince değerlendirilmelidir.

O hâlde, Mahkemece aynı yönlere işaret eden ve Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyularak araştırma yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır..." gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Birinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin 21.11.2019 tarihli ve 2018/236 E., 2019/459 K. sayılı kararı ile davacının puantaj kayıtları, bordrolar resmi bilgi ve belgeler doğrultusunda yine de eksik bildirilen gün sayıları olduğu anlaşıldığından (tam gün üzerinden çalışmaya göre değil fakat kısmi çalışmaya göre hesaplandığında dahi) davacının toplamda denetime elverişli 13.11.2017 tarihli bilirkişi ek raporunda da açıkça belirtilen tarihler kapsamında davalı ...

Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde 113 gün diğer davalı ...Ş bünyesinde 449 gün olmak üzere toplam 562 günün Kuruma bildirilmediği anlaşılmış ve bu nedenle bilirkişi raporunda ayrı ayrı belirlenen bu günler bakımından davanın kabulüne davacının 06.05.2019 tarihli bilirkişi raporunda listelenen ay ve günler dikkate alınarak ve bu rapor karar eki sayılarak davacının davalılardan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Müdürlükleri bünyesinde geçen ve kuruma bildirilmeyen toplam 113 gün bakımından hizmetinin tespit edilmesine, yine davacının davalılardan ...

Holding AŞ bünyesinde geçen ve kuruma bildirilmeyen toplam 449 gün çalışma süresi bakımından hizmetinin tespit edilmesine, karar verilmiştir.

E.Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 28.04.2022 tarihli, 2020/7882 E., 2022/6661 K. sayılı kararı ile "Dosya kapsamından, davacının görev emirleri, puantaj kayıtları dikkate alınarak davacının Halk Eğitim Müdürlüğünde çalıştığı ve talebe konu 21.1.1997-2011/1 dönemleri yönünden bozma ilamları gözetilerek ... nezdinde bir gün 7,5 saat üzerinden 113 gün, ayrıca davalılar arası protokol ve ek protokol hükümleri ve tanık beyanları gözetilerek davalı ...Ş. nezdinde 449 gün eksik bildirim olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, 2006/6. döneminde 17 gün Halk Eğitim Müdürlüğünden bildirim bulunduğu, 2 gün davalı ... Bakanlığından eksik bildirim tespit edildiği, aynı şekilde aynı dönemde 30 gün davalı ...Ş’den eksik bildirim tespiti yapıldığı, aynı şekilde 2006/7. döneminde 21 gün Halk Eğitim Müdürlüğünden bildirim bulunduğu, 2 gün davalı ... Bakanlığından eksik bildirim tespit edildiği ve aynı şekilde aynı dönemde 30 gün davalı ...Ş’den eksik bildirim tespiti yapıldığı, devam eden diğer dönemlerde de çakışmaların mevcut olduğu ve davalı ...Ş. aleyhine fazla gün tespiti yapıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, görevlendirme emirleri ve puantaj cetvelleri üzerinden yapılan tespit neticesinde davalı ... nezdinde bildirilmeyen 113 günlük tespit isabetli ise de nevarki davalı ...Ş yönünden tespit edilen sürelerin davalı ... Bankalığı süreleri ile çakışması nedeniyle fazla çalışma gün sayısının belirlenmesi hatalı olup bozma nedenidir.. ." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

F.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece; davacının puantaj kayıtları, bordrolar resmi bilgi ve belgeler doğrultusunda, denetimi elverişli Sosyal Güvenlik Uzmanı bilirkişisi Av. ... Saygılı tarafından 24.05.2023 tarihli raporunda eksik bildirilen sürelerinin tespiti ile davacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Müdürlükleri bünyesinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen 113 gün bakımından hizmetine, davalı ...Ş. bünyesinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen 865 gün bakımından hizmetinin tespiti edilerek davanın kabulüne 24.05.2023 tarihli bilirkişi raporunda listelenen ay ve günler dikkate alınarak ve bu rapor karar eki sayılarak davacının;

Davalı ... Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Müdürlükleri bünyesinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen 113 gün bakımından hizmetinin tespit edilmesine,

Davalı ...Ş. bünyesinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen 865 gün bakımından hizmetinin tespit edilmesine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri, verilen kararın eksik araştırmaya dayalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427 ve devamı maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri. 3. Değerlendirme Mahkemece bozmaya uyularak yargılama yapılmış ise de bozma gereğinin yerine getirilmediği görülmektedir. İnceleme konusu davada; kısmen kabule ilişkin olan önceki kararın davacı tarafından temyiz edilmemiş olmasına rağmen son kararda kabul kararı verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Önceki bozma ilamında "Dosya kapsamından, davacının görev emirleri, puantaj kayıtları dikkate alınarak davacının Halk Eğitim Müdürlüğünde çalıştığı ve talebe konu 21.01.1997-2011/1 dönemleri yönünden bozma ilamları gözetilerek ... nezdinde bir gün 7,5 saat üzerinden 113 gün, ayrıca davalılar arası protokol ve ek protokol hükümleri ve tanık beyanları gözetilerek davalı ...Ş. nezdinde 449 gün eksik bildirim olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, 2006/6. döneminde 17 gün Halk Eğitim Müdürlüğünden bildirim bulunduğu, 2 gün davalı ... Bakanlığından eksik bildirim tespit edildiği, aynı şekilde aynı dönemde 30 gün davalı ...Ş’den eksik bildirim tespiti yapıldığı, aynı şekilde 2006/7. döneminde 21 gün Halk Eğitim Müdürlüğünden bildirim bulunduğu, 2 gün davalı ...

Bakanlığından eksik bildirim tespit edildiği ve aynı şekilde aynı dönemde 30 gün davalı ...Ş.’den eksik bildirim tespiti yapıldığı, devam eden diğer dönemlerde de çakışmaların mevcut olduğu ve davalı ...Ş. aleyhine fazla gün tespiti yapıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, görevlendirme emirleri ve puantaj cetvelleri üzerinden yapılan tespit neticesinde davalı ... nezdinde bildirilmeyen 113 günlük tespit isabetli ise de nevarki davalı ...Ş. yönünden tespit edilen sürelerin davalı ... Bankalığı süreleri ile çakışması nedeniyle fazla çalışma gün sayısının belirlenmesi hatalı olup bozma nedenidir." hususlarına vurgu yapılmış olup Mahkemece davalı ...Ş yönünden tespit edilen sürelerin davalı ...

Bankalığı süreleri ile çakıştığı, bunların tespit edilerek ... Holding A.Ş. yönünden doğru gün sayısının tespit edilmesi gerekmektedir.

Ayrıca kabule göre de dava tarihi itibariyle Kurumun davalı sıfatını haiz olması gerekirken feri müdahil olarak gösterilmesi hatalıdır. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR