Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13926 K.2024/188

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı Kurum ile davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; sigortalıları...'in 21.04.2004 tarihinde davalı işyerinde iş kazası geçirerek vefat ettiğini, sigortalıya davalıların taş ocağında çalışırken iş makinesinin geri manevrası sırasında makinenin altında kalarak vefat ettiğini, Kurum sigorta müfettişlerince yapılan teftişe göre davalıların kusurlu olduğunu ayrıca işe giriş bildirgesi süresinde verilmediğinden 506 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine göre davalıların sorumluluklarının olduğunu, kaza nedeni ile Gaziosmanpaşa 3. Asliye Ceza Mahkemesinde 2004/377 Esas sayılı kamu davası açıldığını,

bu davada alınan kusur raporunda davalı şirket dışındaki davalıların toplam 7/8 oranında kusurlu olduğunun belirlendiğini davanın derdest olduğunu ayrıca hak sahiplerince Eyüp İş Mahkemsinin 2004/784 Esas sayılı dava açıldığını, bu davada alınan kusur raporuna göre davalı şirket ile ... ve ...'nın da kusurlu olduğunu anılan davada maddi tazminat talebinden feragat edildiğini, sigortalının ölümü nedeni ile hak sahiplerine 61.067,66 TL peşin değerli gelir bağlandığını,

1.563,32 TL sosyal yardım zammı ödendiğini belirterek oluşan kurum zararından fazlaya ilişkin talep ve dava haklarını saklı tutarak toplam 31.315,49 TL Kurum zararının tahsis onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi birlikte davalılardan müşterek ve müteselsil tahsili talep ve dava edilmiştir.

II. CEVAP

Davalılar .....

Maden ve İnş San ve Tic A.Ş. - ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle: iş kazasının Cebeci köyü Gaziosmanpaşa'da vuku bulduğunu Eyüp İş Mahkemesinin yetkili olduğunu, belirterek yetki itirazınada bulunmuş, şirket ile davacı Kurum sigortalısı arasında hizmet akdinin bulunmadığını belirterek husumet itirazında bulunmuş, Kurumun yaptığı, ödemenin ölüm sigortası nedeni ile gerçekleştirildiğinden dava konusu alacakları talep hakkının bulunmadığını savunmuş, olayda teselsül hükümlerinin uygulanamayacağını, sigortalı hak sahipleri maddi tazminat haklarından feragat ettiklerinden Kurumun da bu hakkı dava konusu yapamayacağını,

sigortalı hak sahiplerine yapılan ödemeler olduğunu onların da mahsubunu temerrüdün oluşmadığını faizin istenemeyecğini alacağın zamanaşımına da uğradığını ayrıca kazanın .... Sigorta A.Ş.'ye sigortalatıldığını, bu şirketi de davanın ihbarını talep etmiştir.

Davalı ...'ye dava dilekçesi ve duruşma günü davetiyesi usulüne uygun tebliğ edilmiş, bu davalı davaya cevap vermemiş duruşmalara katılmamış, kendisini vekille de temsil ettirmemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 29.12.2011 tarih ve 2006/1787 Esas, 2011/769 Karar sayılı kararıyla; davanın davalılar ... ve ... yönünden reddine, davanın diğer davalılar yönünden kabulü ile, 45.669,74 TL ilk peşin değerli gelirin tahsis onay tarihi olan 28.12.2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalılar ... ve ..... Madencilik ve İnşaat San. Tic. A.Ş.'den müştereken ve mütesellilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin saklı tutulmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı kurum ile davalılardan.....Maden İnş. San. Tic. A.Ş. ile ... vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 21.03.2014 tarih ve 2014/4636 Esas, 2014/6475 Karar sayılı bozma kararında; işverenin, 506 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine dayalı tazmin sorumluluğunun sınırlarının belirlenmesi konusuna çözüm getiren, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun, 15.03.1995 T., 1994/800 E., 1995/166 K. sayılı ilamında “...Hal böyle olunca mahkemece yapılacak iş,

hak sahiplerinin işverenden isteyebileceği tazminat (tavan) miktarını önce kusur durumunu hiç gözetmeksizin belirlemek ve belirlenen tazminat miktarını geçmemek üzere davalının olaydaki kusursuzluğu dikkate alınarak Borçlar Kanunu'nun 43 ve 44 üncü maddeleri uygulanarak varılacak sonuç uyarınca rücu alacağına hükmetme...” gereği öngörülmüş olup;

işverenin sorumluluk sınırlarının belirlenmesinde, kendisinin kusurlu olup olmaması etkili bulunmakta, işverenin kusursuz bulunduğu durumlarda, ilk peşin sermaye değerli gelir miktarı olarak ortaya çıkan tazminat tavanından, Borçlar Kanunu'nun 43 ve 44 üncü maddeleri uyarınca, % 50'den aşağı olmamak üzere indirim yapılarak, işverenin sorumlu olduğu tazminat tutarının belirlenmesi gerekmektedir.

İşverenin, 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi yanında 10 uncu maddesi uyarınca sorumlu tutulması gerektiğinin tespiti halinde ise, işverenin %100 kusurlu olduğu kabul edilerek, hesaplanacak maddi tazminat miktarından, Borçlar Kanunu'nun 43 ve 44 üncü maddeleri uyarınca sigortalının kusurunun %50’sinden az olmamak üzere hakkaniyet indirimi yapılarak, varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.

Mahkemece, 506 sayılı Kanun'un 9 ve 10 uncu maddeleri kapsamında, davalı işverenin sorumluluğu irdelenmeksizin hüküm kurulmuş olması isabetsizdir.

Davacı Kurum tarafından, davalılar aleyhine rücuan alacak talebi ile açılmış olan davanın yargılaması sırasında yine aynı davalılara karşı açılmış ve kesinleşmiş olan ceza davasında alınan kusur raporunda, davalı ...'ın 3/8, davalı ...'un 3/8, davalı ...'nin 1/8, sigortalının 1/8 oranında kusurlu bulunduğu, dosyada alınan hükme esas kusur raporunda ise; davalı ....'ın %60, davalı ...'ın %20, sigortalının %20 oranında kusurlu olduğu, davalılar ... ile...'nin kusurunun bulunmadığının ifade edildiği anlaşılmakta olup, kusura ilişkin tüm bu tespitler incelendiğinde açık çelişki bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, olay tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata uygun, ceza davası ile belirlenen maddi olgu da gözetilerek uzman bilirkişi kurulundan alınacak kusur raporu ile çelişki giderilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde yanlış değerlendirme ile hüküm kurulmasının usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedeni olduğu belirtilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan delillere, sunulan belgelere, Eyüp 1. İş Mahkemesinin 2004/784 Esas sayılı dosyasına, ceza dosyasına, kabule değer olan kusur bilirkişi heyeti raporuna, Yargıtay bozma ilamına ve tüm dosya kapsamına göre olay günü davacı Kurum sigortalısı...'ın iş yerinde davalı şirket ile diğer davalıların toplam %90 oranında kusurlu davranışı sonucu iş kazası geçirerek vefat ettiği, Kurumca sigortalı hak sahiplerine gelir bağlandığı, böylece kurum zararlarının oluştuğu kurumun, talep ettiği miktarın yukarıda açıklanan %80 kusur oranına göre olduğu,

oysa kabul edilen kusur oranına göre %90 kusur bulunup bildirgede süresinde verilmediğinden kazalı kusurunun yarısı ilavesi suretiyle %95 kusur yönünden davacı Kurumun rücu hakkının bulunduğu, %95 kusura göre ise 54.232,82 TL rücu hakkının bulunduğu, dolayısı ile davacı Kurumun talebinin bu miktarın altında olduğu, davacı kurum açısından önceki karar ile oluşan usulü kazanılmış hak da dikkate alınarak tüm davalılar yönünden davanın ispatlandığı sonucuna varılmakla;

davanın kabulü ile 45.669,74 TL ilk peşin değerli gelirin (SYZ. dahil) tahsis onay tarihi olan 28.12.2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ile davalı ... vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum vekilli: kusur oranını kabul etmediklerini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı ... vekili: ceza dosyasında zaman aşımı nedeniyle düşme kararı verilmiş olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 21.04.2004 tarihinde vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan ilk peşin sermaye değerli gelirin onay tarihinden itibaren faiziyle birlikte tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerle de bağlı kalınarak kararın bozulmasını gerektirecek bir husus görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle davacı Kurum ile davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,