Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14394 K.2024/304

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işlemi tespiti davasında Bölge Adliye Mahkemesince, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 23.02.2022 tarihli, 2021/10824 Esas ve 2022/2373 ile karar bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilamına direnilmiştir.

Direnme kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 26.09.2022 tarihli ve 2022/6662 - 2022/11218 sayılı kararı ile bozma ilâmı yerinde bulunarak direnme kararı incelenmek üzere dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.04.2023 tarihli 2022/10-1051- 2023/360 sayılı ilamı ile direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; 01.11.2010 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile 01.11.2010 - 01.11.2015 tarihleri arasındaki emekli aylığının ve maaş farklarının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 50.000.00.TL'sinin 30.11.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile talebini 117.652,71.TL olarak arttırarak, istemin kabulüne karar verilmesini belirtmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...

Kurum vekili; sigortalının 30.06.2010 tarihinde tahsis talebinde bulunduğunun, emekli şartlarından gün ve yıl şartlarının oluşmadığının Kurumun 27.10.2010 tarihli ve 15687072 sayılı yazısı ile bildirildiğini, davacının 12.10.2015 tarihli talebine göre 01.11.2015 tarihinden geçerli yaşlılık aylığı bağlandığını, sigortalının Mahkeme kararına göre 20.10.1985 - 05.04.1986 yılları arası hizmet kazandığını, Mahkeme kararına istinaden 27.10.2015 öncesi taleplerin değerlendirilmesi neticesinde davacının emeklilik şartlarından yıl şartının oluşmadığının anlaşıldığını,

yaşlılık aylığının bağlanabilmesi için 506/5510 sayılı Kanun gereği tüm şartların oluşması ve yazılı talepte bulunması gerektiğini, bu nedenle sigortalının 30.06.2010 tarihi ve 12.10.2015 tarihi arasında herhangi bir yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunmadığından 01.11.2010 tarihinden geçerli aylık bağlanmasının mümkün olmadığını, beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.12.2020 ve 2019/290-2020/724 sayılı kararı ile davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi 07.07.2021 tarihli ve 2021/752-2021/1186 Karar sayılı kararı ile davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine dair karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire 23.02.2022 tarihli ve 2021/10824 Karar, 2022/2373

Karar sayılı kararında; "...tahsis talep tarihini takip eden ay başı olan 01.07.2010 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerekmektedir. Davacının talep tarihinden sonra da çalışmaya devam etmesi ise Kurumun hatalı işleminden kaynaklı olduğundan, davanın reddi kararında bu gerekçeye dayanılması hususu da uygun bulunmamıştır. Öte yandan, Mahkemece, dava dilekçesinde ileri sürülen biriken yaşlılık aylıklarının faiziyle ödenmesine ilişkin talep yönünden ise faizin başlangıç tarihinin belirlenmesinde, Kuruma tanınan 5510 sayılı Kanun'un 42 nci maddesinde yazılı üç aylık işlem süresi gözetilmelidir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

3.Bölge Adliye Mahkemesi 18.05.2022 tarihli ve 2022/717 E., 2022/1120 K. sayılı kararıyla, önceki gerekçe tekrar edilerek direnme kararı verilmiştir.

4.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.05.2022 tarihli 2022/717 E., 2022/1120 K. sayılı ilamı ile "... davalı Kurumca sigorta başlangıç tarihinin 15.02.1988 olarak dikkate alınması ve buna bağlı olarak 30.06.2010 tarihli tahsis talebinin reddedilmesi üzerine davacının Tire 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinde açtığı davada 20.10.1985-05.04.1986 tarihleri arasında 126 gün çalıştığının tespitine karar verildiği, kararın temyiz incelemesinden geçerek 30.04.2015 tarihinde kesinleştiği, davacının talebinin de açıkça 01.11.2010 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına yönelik olduğu,

davacı hakkında 30.06.2010 tarihi itibariyle tahsis koşullarından olan 25 yıl sigortalılık süresinin oluşmadığı açık ise de hizmet tespiti davasının kesinleşmesi sonrasında tahsis koşullarından olan 25 yıl sigortalılık süresini doldurduğu ve dava dilekçesi ile talep ettiği 01.11.2010 tarihi gözetilerek isteminden daha sonraki bir tarih olsa dahi yeni bir tahsis talebine gerek olmadan aylığa hükmedilmesi gerekmektedir.

Ayrıca tahsis talebinin reddi üzerine davacının çalışmaya devam etmesinin davacı aleyhine yorumlanması da uygun bulunmamıştır.

Varılan bu sonuç ise usul ekonomisinin gereği olduğu gibi sosyal koruma, dayanışma, sosyal denkleştirme ve zorunluluk ilkelerine dayanan sosyal sigortaların yanı sıra bireyin onuru ile kişiliğinin geliştirilmesi için kaçınılmaz ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarının karşılanmasını esas alan sosyal güvenlik hukukunun ilkelerine, ayrıca bu tür davaların kamusal yapısına uygundur. ..." gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, kararın hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yaşlılık aylığının reddine dair Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun geçici 81 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,