Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7185 K.2023/8887

Taraflar arasındaki sosyal yardımlara dair yersiz ödenen primlerin yasal faizleriyle iadesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Kayseri'de özel okul alanında faaliyet gösterdiğini, Covid 19 salgını sebebi ile ilan edilen pandemi döneminde resmi makamlarca alınan tedbirler kapsamında Millî Eğitim Bakanlığınca, okulların faaliyetlerinin durdurulduğunu, bir süre sonra eğitim-öğretim faaliyetlerine kısmen uzaktan eğitim şeklinde devam edilirken ücretsiz izinler verildiğini, çalışanların ilgili mevzuat uyarınca kısa çalışma ödeneğinden yararlandığını, bu ödeneğin personelin normal çalışma döneminde almış olduğu ücretlerin çok altında olduğunu,

ayrıca ülke çapında salgın hastalığın yayılmasının önüne geçilebilmesi amacıyla alınan çalışmama-sokağa çıkmama tedbirleri kapsamında personelin maddi açıdan mağdur olmaması için aldıkları kısa çalışma ödenekleri ile normal ücretleri arasındaki farkın müvekkili şirket tarafından sosyal yardım amacıyla ilgili personele ödendiğini,

bir çalışma karşılığı olmadan ödenmiş olan toplam 947.768,08 TL pandemi sosyal yardımı 2020/Ağustos döneminde Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesine dahil edilerek toplam 2.041.032,70 TL prime esas kazanç matrahı üzerinden 27 adet tahakkuk fişi ile toplam 639.881,14 TL tutarında sigorta ve işsizlik primi ihtirazi kayıtla tahakkuk ettirildiğini, ücret,

ikramiye ve prim niteliğinde olmayan pandemi sosyal yardımına ilişkin 947.768,08 TL prim matrahına isabet eden 309.164,48 TL tutarındaki sigorta ve işsizlik sigortası priminin iadesi için Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne müvekkil şirket tarafından yapılan başvurunun dava konusu işlem ile reddolunduğunu, bir çalışma karşılığı olmadan ödenmiş bulunan pandemi sosyal yardımının sigorta primine tabi olmayacağının açık olduğundan, hukuka aykırı işlemin iptali için işbu davayı açtıklarını, müvekkilinin personeline daha önce hiçbir çalışma karşılığı olmadan ödenen tutarların, 5510 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde ücret,

prim veya ikramiye niteliğinde gerçek bir çalışma karşılığı olmadığını, dünya ve ülke çapında bir salgın hastalığın yayılmasının önüne geçilebilmesi amacıyla alınan çalışmama-sokağa çıkmama tedbirleri kapsamında personelin maddi açıdan mağdur olmaması için ödenmiş nakdi yardım olduğunu, gerçek bir ücretmiş gibi sigorta primine tabi tutulmamasının hukuka uygun olacağını beyanla davanın kabulünü talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80 inci Prime Esas Kazançlar başlıklı maddesinde "4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında; a) Hak edilen ücretler ile prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay için yapılan ödemelerin brüt toplamı esas alınır.

B) Ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları, emekli ikramiyesi ile bakanlıkça tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30 unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, görevin yerine getirilmesi için zorunlu olarak yapılan ayni yardımlar ile bakanlıkça belirlenecek diğer ayni yardımların asgari ücretin % 30 unu geçmeyen kısmı,

prime esas kazanca tabi tutulmaz. C) Bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılara ödenen döner sermaye katkı payları ve döner sermayelerden başka adla yapılan bu nitelikteki her türlü ödemeler ile ikramiyeler ve benzeri ödemelerden en yüksek devlet memuru aylığının % 200'ünü aşan kısmı prime esas kazanca tabi tutulmaz.

Yukarıdaki fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tam ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur.

Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.." hükümlerinin amir olduğunu, ilgili madde uyarınca (a) bendinde prime tabi tutulacak ödemeler, (b) bendinde prime tabi tutulmayacak ödemelerin açıkça belirtilmiş olduğunu, ilgili yasa ve kanunun amir hükümleri çerçevesinde davacı yanın müvekkili Kuruma yaptığı müracaatın incelendiğini, talep edilen 2020 Ağustos ayı ücret,

ikramiye ve prim niteliğinde olmayan pandemi sosyal yardımına ilişkin 947.768,08 TL prim matrahına isabet eden 309.164,48 TL tutarındaki sigorta ve işsizlik sigortası priminin iadesi için yapılan başvurunun belirtilen ödemelerin prime tabi tutulması gereken ödemelerden olduğunun anlaşıldığını, prim iadesinin mümkün olmadığını, bu nedenle başvurunun kabul edilmediğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında;dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelendiğinde davacının; personelin aldıkları kısa çalışma ödenekleri ile normal ücretleri arasındaki farkın sosyal yardım amacıyla ödendiğini belirterek sigorta ve işsizlik sigortası priminin iadesi talepli işbu davayı açtığı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80 inci Prime Esas Kazançlar başlıklı maddesinde: "4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında ;

a) Hak edilen ücretler ile prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay için yapılan ödemelerin brüt toplamı esas alınır. b) Ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları, emekli ikramiyesi ile bakanlıkça tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30 unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları,

görevin yerine getirilmesi için zorunlu olarak yapılan ayni yardımlar ile bakanlıkça belirlenecek diğer ayni yardımların asgari ücretin % 30 unu geçmeyen kısmı, prime esas kazanca tabi tutulmaz. c) Bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi sigortalılara ödenen döner sermaye katkı payları ve döner sermayelerden başka adla yapılan bu nitelikteki her türlü ödemeler ile ikramiyeler ve benzeri ödemelerden en yüksek devlet memuru aylığının % 200'ünü aşan kısmı prime esas kazanca tabi tutulmaz.

Yukarıdaki fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur.

Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.." hükmü düzenlenmiş olup maddenin a bendinde prime tabi tutulacak ödemeler b bendinde ise prime tabi tutulmayacak ödemeler belirtilmiş olduğundan, davacının yaptığı ödemelerin kanun maddesi kapsamında prime esas kazanca tabi tutulmayacak ödemelerden olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bir çalışma karşılığı olmadan ödenmiş olan toplam 947.768,08 TL pandemi sosyal yardımı 2020/Ağustos döneminde Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesine dahil edilerek toplam 2.041.032,70 TL prime esas kazanç matrahı üzerinden 27 adet tahakkuk fişi ile toplam 639.881,14 TL tutarında sigorta ve işsizlik primi ihtirazi kayıtla tahakkuk ettirilmiş ücret,

ikramiye ve prim niteliğinde olmayan pandemi sosyal yardımına ilişkin 947.768,08 TL prim matrahına isabet eden 309.164,48 TL tutarındaki sigorta ve işsizlik sigortası priminin iadesi için Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne müvekkil şirket tarafından yapılan başvuru reddolunmuş olup, bir çalışma karşılığı olmadan ödenmiş bulunan pandemi sosyal yardımının sigorta primine tabi olmayacağının açık olduğundan,

hukuka aykırı işlemin iptali için işbu istinaf konusu kararın verildiği dava açılmış ve davanın hukuka aykırı olarak reddolunmuş olduğunu Ağustos/2020 dönemi Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile ihtirazi kayıtla beyan edilen 309.164,48 TL tutarındaki sigorta ve işsizlik sigortası priminin terkin edilerek, talep tarihinden başlamak üzere yasal faizi ile iadesini talep etmektedir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; dosya kapsamı, İlk Derece Mahkemesi kararının dayandığı deliller, delillerin takdiri, karar gerekçesine göre istinaf başvuru nedenleriyle sınırlı olmak ve kamu düzeni kapsamında yapılan inceleme sonucunda davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine oy birliği ile karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B.Temyiz Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı şirket nezdinde çalışan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanan işçilere bir çalışmanın karşılığı olmaksızın sağlanan sosyal yardım maksatlı yapılan ödemelerden dolayı davalı ... tarafından yapılan prim kesintilerinin iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun 77 ve 84 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,