Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7928 K.2023/10617

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacıya ölen babasından dolayı bağlanan ölüm aylığının boşandığı eşiyle birlikte yaşamaya devam ettiği gerekçesiyle kesildiğini ve ödenen aylıkların iadesinin istendiğini, Kurum işleminin yerinde olmadığını ileri sürerek Kurum işleminin iptali ile ödenmeyen ölüm aylıklarının faizleri ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; SGK ... İl Müdürlüğü tarafından düzenlenen 23.02.2017 tarihli Araştırma ve İnceleme Raporu'nda; davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespiti üzerine davacıya bağlanan ölüm aylığının kesildiğini, davalı Kurumun usul ve kanuna aykırı bir işlemi bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne Kurum işleminin iptali ile ödenmeyen aylıkların faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Sosyal Güvenlik Denetmeni İsmail Aladağ tarafından hazırlanan 23.02.2017 tarihli Araştırma ve İnceleme Raporu ile davacının, boşandığı eşi ... ile yaşamaya devam ettiğinin tespit edildiğini, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 16.01.2020 tarih ve 2019/468 E., 2020/168 K., sayılı kararı ile

"...

Kurum denetim elemanlarınca yapılan araştırma sonucu düzenlenen ve aksi ispat edilinceye kadar geçerli sayılması gereken 23.02.2017 tarih ve 2017/İA/26 sayılı raporda, "Kurum denetim elemanları tarafından yapılan araştırma sırasında davacının ikamet ettiği adrese gidildiğinde davacının boşandığı eşi ...'ın üzerinde eşofman ile kapıyı açtığının ve ilk önce davacının pazara gittiğini söylediğinin, ardından orada bulunan torununa davacı sorulunca davacıyı çağırdığının ve evden ayrıldığının" tespit edildiğinin belirtilmesi;

davacının, boşanmadan sonra kızı ile birlikte oturduğunu ileri sürmesine karşın bazı tanıkların davacının kızı ile bazılarının ise oğlu ile kaldığını beyan etmeleri; tanık ...'ın, "davacı ile boşandığı eşinin, kızlarını umreye yolcu ettikten sonra aynı adreste, ... Mahallesinde birlikte araçtan indiklerini", tanık ...'in "davacının, kış aylarında ...'da, yaz aylarında ise memlekette kaldığını" söylemeleri; ...

Mahallesi muhtarı ...'ün, Kurum denetim elemanları ile yaptığı telefon görüşmesinde tarafların 10 seneden fazladır mahallede oturduklarını ve formaliteden boşanma yaptıklarını beyan etmesine karşın mahkemede verdiği ifadesinde bu beyanını kabul etmeyerek Kurum elemanları ile görüşme yaptığını hatırlamadığını söylemesinin inandırıcı olmaması; aksi somut ve inandırıcı delillerle kanıtlanamayan denetmen raporunun içeriği ve toplanan tüm deliller hep birlikte değerlendirildiğinde, davacı ile boşandığı eşinin, boşanmalarına rağmen fiilen birlikte yaşamaya devam ettikleri, gerçek iradelerinin boşanma olmadığı,

davacının asıl amacının ölen babasından ötürü ölüm aylığı almak olduğu anlaşıldığından mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinin yerinde bulunmadığı" gerekçesiyle davalı Kurumun istinaf başvurusunun kabulü ile ... 1. İş Mahkemesinin 22.11.2018 tarih, 2017/444 E. 2018/584 K. sayılı kararının ortadan kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında; "...

Öncelikle mahkemece dinlenen tanıkların beyanları dikkate alınarak, davacının müşterek çocuklarının (... ve ...) aynı apartmanda fakat farklı dairelerde yaşadıklarına dair olgu üzerinde durulmalı, davacı ve eski eşin müşterek ve 18 yaşından büyük çocuklarının yanında kalmaya yönelik gerekçeleri, oğulları ...’ın hangi tarihten itibaren çalışmaya Adana’ya gittiği ve davacının ...’ın yanında kalmasına dair ihtiyacın kaynağı, üst katta oturan ...’ın davacı ve eski eşi tarafından çocuklarının okula götürülüp getirilme ihtiyacına dair gerekçenin inandırıcılığı,

aynı şekilde eski eş ...’nin diğer reşit çocuk ...’in yanında kalma ihtiyacının kaynakları üzerinde durulmalı, yukarıda açıklandığı şekilde davacı ve eski eşinin her birinin ikamet adreslerinde komşu tanıkların tespiti ile konu hakkında birlikte yaşamanın varlığı hususunda beyanlarına başvurulmalı, bu konuda Beyazıt ve ...

Mahallesi muhtarlarının (tüm dönemi kapsayacak şekilde görev yapanlar) beyanlarına başvurulmalı, eski eşin ve davacının abonelik kayıtları ile ikametleri olarak görünen adreslerinde elektrik gaz ve su tüketimi yapıp yapmadıkları hususu da irdelenmek suretiyle 01.10.2008-17.02.2017 tarihleri arasında kalan dönemde, birlikte yaşamaya işaret edecek olguların varlığı araştırılmalı ve oluşacak sonunca göre bir karar verilmelidir." hususlarına işaret edilerek bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kabulü ile davacıya ölen babasından dolayı bağlanan ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile aylığın kesildiği tarihten itibaren ödenmesi gereken ölüm aylıklarının yasal faizleri ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle, Kurum işleminin doğru olduğunu, eksik inceleme sonucu karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yetim aylığını kesen Kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 56/son fıkrasıdır.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,